از عين مال متوقف بر آن باشد . به عنوان مثال ، حريم خانه ، محدودهء ريختن خاك و زباله و جريان آب باران و راه ورود و خروج از آن است و قلمرو حريم چاه يا قنات ، محدودهاى است كه بهرهبردارى ، اصلاح و لاى روبى قنات متوقف بر آن است . « 4 »
قلمرو حريم منفعتِ چاه آب و نيز چشمه در روايات تعيين شده و مشهور بر اساس آن فتوا دادهاند . حريم چاه آب شرب شتران چهل ذراع و چاه آب كشاورزى و غير آن شصت ذراع از چهار طرف است . برخى ، احياى محدودهء ياد شده را مطلقاً ؛ خواه به احداث چاه يا غير آن از زراعت ، درختكارى و مانند آن ، جايز ندانستهاند . « 5 » قلمرو حريم چشمه ( قنات و چاه ) هزار ذراع در زمين سست و پانصد ذراع در زمين سخت است . « 6 »
حزب
حزب : گروه ، دسته و جمعيّت .
از آن به مناسبت در بابهاى جهاد و سبق و رمايه نام بردهاند .
تقسيم و سازماندهى سپاهيان به گروههاى مختلف هنگام جنگ - كه امروزه به شكل دسته ، گروهان ، گردان ، تيپ ، لشكر و سپاه انجام مىشود - و تعيين فرمانده براى هر گروه ، براى امام ( فرماندهء جنگ ) مستحب است . « 1 »
مسابقهء تيراندازى همان گونه كه بين دو نفر صحيح است ، بين دو گروه نيز صحيح است . در لزوم تساوى تعداد دو دسته و عدم لزوم آن ، اختلاف است . « 2 »
حزن
- - ) اندوه
حزنه
حَزْنَه : زمين ناهموار و فراز و نشيب دار يا داراى درخت و سنگ .
از آن در باب طهارت سخن گفتهاند .
كسى كه بايد وضو بگيرد يا غسل كند
هامش
( 4 ) الروضة البهية 7 / 156 ؛ جامع الشتات 3 / 263 - 264 ؛ جواهر الكلام 38 / 36 - 46 و 52 - 53 ؛ تحرير الوسيلة 2 / 198 - 202 .
( 5 ) جواهر الكلام 38 / 41 .
( 6 ) 44 .
1 المبسوط 2 / 75 .
2 جامع المقاصد 8 / 364 .