ورثه ، حق خوددارى ندارند . ولى بنابر استحباب مىتوانند از پرداخت آن ، خوددارى ورزند . « 2 »
قلمرو : قلمرو حبوه بنابر مشهور ، چهار چيز است : قرآن ، انگشتر ، شمشير و لباس ميّت . البته لباسى كه پوشيده يا براى پوشيدن آماده كرده است ، نه لباسى كه براى تجارت يا پوشاندن به ديگرى و مانند آن ، فراهم كرده باشد . « 3 »
مستحق : حبوه از آنِ پسر است نه دختر و در صورت تعدد ، از آنِ پسر بزرگتر است . حبوه بنابر قول مشهور ، رايگان به مَحْبُوّ داده مىشود و وى در بقيّهء تركه ( - - ) تركه ) به اندازهء سهم خود با ديگر ورثه ، شريك است . « 4 »
در محبُوّ ، اسلام شرط است ؛ « 5 » ليكن اشتراط بلوغ ( - - ) بلوغ ) ، اختلافى است . « 6 » در شرط بودن ايمان ( - - ) ايمان ) و عدم سفاهت ( - - ) سفاهت ) نيز اختلاف است .
اشتراط آن به مشهور نسبت داده شده است . « 7 »
شرايط استحقاق : پسر بزرگتر با شرايطى مستحق حبوه خواهد بود .
1 . منحصر نبودن تركه به حبوه . اگر تركهء ميّت منحصر به حبوه باشد ، بنابر قول مشهور ، چيزى از آن به پسر بزرگتر ، اختصاص نمىيابد . « 8 »
2 . خالى بودن ذمّهء ميّت از بدهىاى كه تمام يا بعض تركه را دربرگيرد . در اشتراط آن به معناى بطلان حبوه و منتقل نشدن آن به پسر بزرگتر - در فرض اوّل - يا بطلان آن مقدارى كه در برابر دين قرار مىگيرد - در فرض دوم - اختلاف است . بنابر قول به عدم اشتراط ، حبوه به محبُوّ منتقل مىشود ، ليكن وى حقّ تصرف ندارد ، مگر پس از جلب رضايت طلبكاران يا اداى آن مقدار از دينى كه در برابر حبوه قرار دارد . « 9 »
3 . انجام دادن نماز و روزهء فوت شده از ميّت توسط پسر بزرگتر . در اشتراط آن ، اختلاف است . نظر بيشتر فقها عدم اشتراط آن در ثبوت حبوه است . « 10 »
هامش
( 2 ) جواهر الكلام 39 / 128 ؛ مستند الشيعة 19 / 201 .
( 3 ) مهذّب الاحكام 30 / 122 .
( 4 ) مستندالشيعة 19 / 206 .
( 5 ) مستند الشيعة 19 / 230 .
( 6 ) الروضة البهية 8 / 113 .
( 7 ) مستند الشيعة 19 / 229 - 230 ؛ الروضة البهية 8 / 120 .
( 8 ) جواهر الكلام 39 / 134 .
( 9 ) 134 ؛ مهذّب الاحكام 30 / 136 ؛ الروضة البهية 8 / 114 - 119 .
( 10 ) مستند الشيعة 19 / 236 .