2 . محدودهاى كه در آن ، احداث چشمه براى ديگرى ممنوع است ؛ هر چند ديگر تصرّفات جايز است .
حدّ آن از چهار طرف بنابر مشهور ، هزار ذراع در زمينهاى سست و پانصد ذراع در زمينهاى سخت و محكم است . « 8 » در مقابل ، برخى گفتهاند :
حدّ حريم تا جايى است كه چشمهء جديد زيانى براى آب چشمهء موجود نداشته باشد . بنابر اين ، چنانچه احداث چشمه در فاصلهاى بيش از هزار ذراع براى آب چشمهء موجود زيان آور باشد ، جايز نيست ؛ چنان كه احداث چشمه در فاصلهاى كمتر از آن در صورت زيان نرساندن ، جايز خواهد بود . « 9 »
چشيدن
چشيدن : مزه كردن چيزى با حسّ چشايى .
از آن به مناسبت در باب صوم و تجارت سخن رفته است .
صوم : چشيدن غذا جهت تشخيص مزهء آن براى روزه دار جايز است و اگر به طور اتفاقى و بدون قصد ، به حلق فرو رود روزه باطل نمىشود ؛ اما اگر با علم به اينكه با چشيدن ، غذا - به طور قهرى يا از روى فراموشى - به حلق فرو مىرود ، آن را بچشد ، افطار عمدى ( - - ) افطار ) محسوب مىشود و قضا و كفّاره دارد . « 1 » برخى گفتهاند در فرض نخست ( فرو رفتن به حلق به طور اتفاقى و بدون قصد ) نيز اگر چشيدن بدون غرضى صحيح باشد قضا لازم است . « 2 »
تجارت : اگر كالاى مورد معامله داراى مزه باشد ، مانند آنكه شيره و مزهء آن در معامله لحاظ شود ، با توصيف كامل كالا ، حتى مزهء آن و يا با مشاهدهء توأم با چشيدن ، معامله صحيح است . در صحّت معامله با مشاهدهء كالا بدون چشيدن يا با توصيف ، ليكن بدون توصيف مزهء آن ،
هامش
( 8 ) الروضة البهية 7 / 162 - 163 ؛ كفاية الاحكام 2 / 555 .
( 9 ) فتاوى ابن الجنيد / 223 ؛ مختلف الشيعة 6 / 208 .
1 العروة الوثقى 3 / 586 ؛ مستمسك العروة 8 / 326 - 327 .
2 تذكرة الفقهاء 6 / 35 .