با قسامه ( - - ) قسامه ) قول مدّعى پذيرفته مىشود و در صورت عدم وجود لوث و عدم امكان آزمودن مجنىّ عليه با اشياى بسيار تلخ ، قول جانى مقدّم مىگردد . « 2 »
چشم
چشم : از اعضاى بدن ، داراى قوّهء بينايى .
از آن در بابهاى طهارت ، صلات ، صوم ، حج ، اطعمه و اشربه ، قصاص و ديات سخن رفته است .
طهارت : شستن داخل چشم در وضو واجب نيست . « 1 » باز بودن چشم هنگام شستن صورت در وضو مستحب است . « 2 »
بستن چشمهاى ميّت پس از مرگ ، مستحب « 3 » و قرار دادن كافور در چشم او « 4 » مكروه است .
صلات : كسى كه خوابيده نماز مىخواند و نيز كسى كه از به جا آوردن ركوع و سجود ناتوان است بنابر مشهور بايد با سر اشاره كند و با عدم امكان اشاره با سر ، با بستن و باز كردن چشم ، ركوع و سجود را به جا مىآورد ؛ بدين صورت كه به قصد ركوع يا سجود ، چشمهاى خود را مىبندد و به قصد بلند شدن از آن ، آنها را باز مىكند . « 5 » گروهى گفتهاند : هنگام سجده ، فشار بيشترى بر پلكهاى خود بياورد . « 6 » بنابر تصريح برخى ، در صورت عدم امكان اشاره با هر دو چشم با يكى اشاره مىكند . « 7 »
بستن چشم در حال نماز كراهت دارد . « 8 » البتّه برخى ، بستن چشم در حال ركوع را افضل دانسته و برخى ديگر ، قائل به تخيير بين بستن و باز گذاشتن شدهاند ؛ ليكن نظر مشهور استحباب نگاه كردن به ميان دو پا هنگام ركوع است . « 9 » التفات به راست و چپ با چشم در نماز مكروه است . « 10 »
صوم : دارو ريختن در چشم و نيز سرمه كشيدن آن در صورتى كه مزه يا بوى آن به حلق برسد در حال روزه مكروه است « 11 » ( - - ) سرمه ) .
حج : قربانى در حج بايد تامّ باشد و قربانى ناقص ، مانند حيوان يك چشم كفايت نمىكند . « 12 »
هامش
( 2 ) تحرير الاحكام 5 / 612 ؛ جواهر الكلام 43 / 311 ؛ تحرير الوسيلة 2 / 592 .
1 العروة الوثقى 1 / 355 .
2 352 .
3 جواهر الكلام 4 / 23 .
4 247 .
5 الحدائق الناضرة 8 / 79 - 80 ؛ رياض المسائل 3 / 376 .
6 العروة الوثقى 2 / 481 - 482 ؛ مستمسك العروة 6 / 124 .
7 كتاب الصلاة ( شيخ انصارى ) 1 / 251 - 252
8 جواهر الكلام 11 / 92 .
9 بحار الانوار 84 / 190 - 191 .
10 العروة الوثقى 3 / 36 *
11 588 .
12 جواهرالكلام 19 / 139 .