و مادر را كسى مىدانند كه حامله به مولود شده و او را زاييده است - فرزند را تنها به مادر ملحق دانستهاند . در نتيجه چنين مولودى بدون پدر خواهد بود . « 12 »
مولود حاصل از تلقيح به روش تزريقى در صورتى كه نطفه از مرد اجنبى باشد بنابر نظر گروهى از قائلان به حرمت اين عمل از نظر نسب ، محكوم به احكام صورت قبلى است ، هرچند كار حرامى صورت گرفته است ؛ « 13 » ولى گروهى ديگر گفتهاند : اگر اين عمل به شبهه انجام شده باشد - بدين معنا كه گمان هر دو آن باشد كه نطفهء تزريقى نطفهء شوهر بوده كه به همسرش تزريق شده است - احكام مولود متولّد شدهء به وطى شبهه بر اين مولود بار و در نتيجه همهء احكام فرزند ثابت مىگردد و در صورت آگاهى هر دو از حقيقت ، در مسائل ارث ، محرميت و ازدواج ، حكم به رعايت احتياط كردهاند . « 14 »
برخى از اينان فتوا به عدم ثبوت نسب داده ، ليكن در خصوص مسئلهء ازدواج ، مولود را در حكم فرزند دانستهاند . در نتيجه مرد صاحب نطفه و نيز زن صاحب تخمك نمىتوانند با مولود ازدواج كنند . « 15 » البتّه بنابر قول به جواز اين عمل يا در موارد جواز آن ، مولود - جز بنابر بعضى مبانى كه خواهد آمد - به هر دو ( زن و مرد ) ملحق مىشود ؛ ازاينرو در فرض تركيب اسپرم و تخمك زن اجنبى در خارج رحم ، سپس انتقال آن به رحم مصنوعى ، بعضى بر الحاق مولود به صاحب اسپرم و تخمك تصريح كردهاند . « 16 » فرض تركيب اسپرم مرد با تخمك زن اجنبى و سپس انتقال آن به رحم همسر آن مرد نيز همين حكم را دارد . « 17 »
البتّه بنابر قول به اينكه مادر به كسى اطلاق مىشود كه آبستن شده و نوزاد را زاييده است ، همسر صاحب اسپرم ، مادر به شمار مىرود نه صاحب تخمك ؛ « 18 » ليكن بنابر قولى كه صاحب تخمك را مادر مىداند ؛ نسبت به زنى كه بچه را زاييده است برخى در احكام مربوط به محرميت و ازدواج تصريح بر رعايت جانب احتياط كردهاند . « 19 » اين حكم در فرض تركيب اسپرم شوهر و تخمك يكى از همسران وى
هامش
( 12 ) . منهاج الصالحين ( سيد محسن حكيم ) 2 / 300
( 13 ) . منهاج الصالحين ( خوئى ) 1 / 427 ؛ فقه الصادق 21 / 217 ؛ كلمة التقوى 4 / 454
( 14 ) . تحرير الوسيلة 2 / 621 - 622 ؛ مجمع المسائل 2 / 176 - 177 ؛ توضيح المسائل ( نورى همدانى ) / 608 - 609
( 15 ) . توضيح المسائل مراجع 2 / 787
( 16 ) . منهاج الصالحين ( خوئى ) 1 / 427 ؛ منهاج الصالحين ( سيستانى ) 1 / 460
( 17 ) . توضيح المسائل ( منتظرى ) / 483 ؛ اجوبة الإستفتاءات 2 / 70 - 71
( 18 ) . صراط النجاة 3 / 270 و 2 / 549
( 19 ) . توضيح المسائل ( منتظرى ) / 483