تلقّى ركبان
تلقّى ركبان : استقبال شهروندان از كاروانهاى تجارى در بيرون شهر .
منظور از عنوان ياد شده در فقه عبارت است از استقبال اهل شهر در خارج شهر از كاروانهاى تجارى ، - كه براى فروش كالاهاى خود يا تهيّهء كالاهاى مورد نياز ، قصد ورود به شهر را دارند - به منظور خريد كالاهاى آنان به بهاى كمتر يا فروش جنس به ايشان به قيمت گرانتر از آنچه در شهر معامله مىشود . « 1 » از اين عنوان در باب تجارت سخن رفته است .
حكم : تلقّى ركبان بنابر مشهور مكروه است « 2 » ولى در اينكه حكم كراهت محدود به خريد جنس از آنان مىباشد يا آنكه شامل فروش كالا به آنان نيز مىشود ، اختلاف است . « 3 » قول مخالف مشهور ، حرمت است .
شرايط : تحقق تلقّى ركبان منوط به شرايط ذيل است :
1 . خروج از شهر به انگيزهء تلقّى ركبان باشد . بنابراين اگر شخصى به انگيزهء ديگرى بيرون رود و بهطور تصادفى با كاروان برخورد و با آنان معامله كند كراهت ندارد . « 4 »
2 . حدّ خروج بايد به مقدارى باشد كه عنوان خروج بر آن صادق باشد و كمتر از چهار فرسخ باشد ، بيشتر از آن سفر تجارى محسوب مىشود .
3 . بازرگانان عازم شهر از قيمت كالاى خود يا كالايى كه مىخواهند بخرند در شهر آگاهى نداشته باشند . « 5 » برخى بين جاهل و عالم تفاوتى قائل نشدهاند .
4 . كاروان تجارتى قصد ورود به شهر خاصّى را داشته باشد ؛ بنابراين اگر قصدشان چنين باشد كه در هر جاى مناسب در مسير ، كالاهايشان را به فروش برسانند ، تلقّى ركبان اشكال ندارد . « 6 »
هامش
( 1 ) . مجمع البحرين / واژهء « لقى » ؛ ايضاح الفوائد 1 / 408
( 2 ) . جواهر الكلام 22 / 470 - 471
( 3 ) . مستند الشيعة 14 / 41 - 42
( 4 ) . 39 - 40
( 5 ) . مهذب الاحكام 16 / 28 - 29 ؛ جواهر الكلام 22 / 473
( 6 ) . مستند الشيعة 14 / 42