تقبيل
تقبيل : بوسيدن ( - - ) بوسيدن ) / دادن زمين خراج براى آباد كردن آن در برابر سهمى معيّن از حاصل آن مانند يك چهارم ( - - ) قباله ) .
تقتير
- - ) اقتار
تقدّم
- - ) تقديم
تقديرى
تقديرى : مقابل حسّى و تحقيقى .
تقديرى بودن چيزى عبارت است از اينكه آثار آن به دليل قصور در مقتضى يا فقدان شرط و يا وجود مانع به فعليت نرسيده و يا محسوس نگشته باشد . از آن به مناسبت در باب طهارت و صلات سخن رفته است .
طهارت : با تغيّر يكى از اوصاف سهگانهء آب ( رنگ ، بو و مزه ) به سبب نجاست ، آب نجس مىشود . در اينكه ملاك تغيّر ، حسّى است يا تغيّر تقديرى نيز كفايت مىكند اختلاف است « 1 » ( - - ) تغيّر ) .
صلات : ملاك صدق قرائت در ذكرهاى نماز ، شنيدن قرائت توسط خود نمازگزار است ؛ تحقيقا يا تقديرا . مراد از شنيدن تقديرى اين است كه اگر مثلا محيط ، آرام و بدون سروصدا بود ( مانعى وجود نداشت ) يا نمازگزار ناشنوا نبود ( واجد شرط بود ) صداى خود را مىشنيد . « 2 »
تقديم
تقديم : پيش انداختن .
از آن به مناسبت در بابهايى نظير طهارت ، صلات و حج سخن گفته شده است كه در اين مقاله به حكم تكليفى و وضعى آن اشاره مىشود .
حكم تكليفى : تقديم يا واجب است يا حرام يا مستحب و يا مباح .
واجب : در اعمالى كه بايد به ترتيب انجام گيرد ، تقديم عمل پيشين واجب است ، مانند تقديم نماز ظهر بر عصر و نماز مغرب بر عشا ، « 1 » مگر در ضيق وقت ؛ بهگونهاى كه تنها به مقدار خواندن نماز عصر يا عشا وقت باقى باشد . در اين صورت نماز عصر بر ظهر و عشا بر مغرب مقدّم مىشود . « 2 »
هامش
( 1 ) . الحدائق الناضرة 1 / 181 - 184 ؛ جواهر الكلام 1 / 77 - 81
( 2 ) . العروة الوثقى 1 / 651 .
1 . العروة الوثقى 1 / 519 - 520 و 533
2 . 521 ؛ مستمسك العروة 5 / 94 - 95