مردار پيدا كند - متغيّر شده محكوم به نجاست نيست . « 2 »
3 . تغيّر به اوصاف سهگانه : از شرايط نجس شدن آب ، تغيّر به يكى از اوصاف سهگانهء نجاست ؛ رنگ ، مزه و بو مىباشد .
تغيّر به ديگر اوصاف نجاست همچون گرمى ، سردى و غلظت بنابر تصريح بسيارى موجب نجاست نمىشود بلكه عدّهاى بر عدم نجاست به غير اوصاف سهگانه ، ادّعاى اجماع كردهاند . « 3 »
4 . تغيّر به صفت يا سنخ صفت نجاست : آيا در تغيّر شرط است كه به مثل صفت عين نجس ، مثلا سرخى در تغيّر به خون يا سنخ و جنس آن صفت - همچون زردى كه سنخ صفت سرخى خون به شمار مىرود - باشد يا تغيّر به يكى از اوصاف سهگانه به سبب ملاقات با عين نجس موجب نجاست آب مىگردد هرچند مثل يا سنخ صفت عين نجس نباشد ، بدين معنا كه وصف ، پس از ملاقات عين نجس با آب به سبب نجاست ، پديد آيد و قبل از آن نه در آب بوده و نه در عين نجس ؟
نظر اكثر فقها قول دوم است . « 4 »
5 . تغيّر به اوصاف سهگانهء متنجّس : تغيّر ياد شده سه صورت دارد .
الف . متنجّس ، حامل اجزاى نجس باشد ؛ بهگونهاى كه سبب پراكنده شدن آن اجزاء در آب و تغيّر آن گردد .
ب . متنجّس ، حامل صفت نجاست باشد و بدون پخش اجزاى نجس در آب ، آن را به وصف نجاست تغيير دهد .
ج . متنجّس ، آب را به وصف خود تغيير دهد ، مانند آنكه شيرهء نجس در آب كر ريخته و آب ، رنگ آن را بگيرد و زرد شود .
در صورت اوّل ، آب نجس مىشود .
در صورت دوم ، نظر گروهى بر نجاست آب است ؛ ليكن برخى ، حكم مجاورت را بر آن جارى دانستهاند . برخى ديگر حكم به نجاست را مشكل دانسته و احتياط كردهاند . و بالاخره گروه چهارم ، معيار را صدق تغيّر به نجاست دانسته و گفتهاند : اگر به نظر عرف ، تغيّر مستند به نجاستى باشد كه سبب نجس شدن متنجّس شده ، موجب نجاست آب مىگردد . در صورت سوم آب نجس نمىشود ؛ هرچند
هامش
( 2 ) . جواهر الكلام 1 / 82 ؛ العروة الوثقى 1 / 30
( 3 ) . جواهر الكلام 1 / 83 ؛ مستمسك العروة 1 / 123 ؛ مهذب الاحكام 1 / 147
( 4 ) . جواهر الكلام 1 / 77 ؛ العروة الوثقى ( و حواشى ) ( ج ) 1 / 71 ؛ مستمسك العروة 1 / 123 ؛ مهذب الاحكام 1 / 148