اگر وقوف اختيارى مشعر الحرام ( - - ) وقوف ) از حاجى فوت شود قبل از زوال روز عيد قربان مىتواند آن را تدارك كند ، به شرط آنكه وقوف عرفه از او فوت نشده باشد . « 5 »
تداعى
تداعى : مدّعى بودن دو نفر نسبت به يك چيز .
در دعاوى ، گاه يكى از دو طرف مدّعى چيزى و طرف ديگر منكر ادّعاى او است بدون آنكه خود ادّعايى داشته باشد . غالب موارد دعاوى چنين است . و گاه هر دو طرف ، مدّعى هستند ، مثلا كسى بخشى از خانهء خود را به ديگرى اجاره داده است .
پيش از سكونت مستأجر در خانه ، بين آن دو در تعيين بخش مورد اجاره اختلاف پديد مىآيد . موجر مدّعى است بخش غربى را اجاره داده است ولى مستأجر مدّعى است مورد اجاره قسمت شرقى خانه است . در اين صورت هريك ، مدّعى اجارهء بخشى از خانه و منكر اجارهء بخشى ديگر است . دو طرف دعوا « متداعيان » و دعواى آن دو « تداعى » ناميده مىشود . از اين عنوان در باب قضاء سخن رفته است .
حكم : حكم قاضى در موارد تداعى يا مبتنى بر قاعدهء مدّعى و منكر ( - - ) قاعدهء بيّنه و يمين ) است « 1 » و يا بر قاعدهء عدل و انصاف « 2 » ( - - ) قاعدهء عدل و انصاف ) . اگر حكم براساس قاعدهء نخست باشد در مثل مثال بالا چند صورت متصور است :
اگر تنها يكى از دو طرف اقامهء بيّنه ( - - ) بيّنه ) كند ، به نفع او حكم مىشود . اگر هر دو ، بيّنه بياورند با تساوى دو بيّنه ، هر دو ساقط مىگردند و حكم به بطلان اجاره مىشود و اگر يكى بر ديگرى ترجيح داشته باشد ، به نفع بيّنهء داراى مرجّح حكم مىشود و اگر هيچكدام بيّنه نداشته باشد قاضى آن دو را قسم مىدهد . اگر فقط يكى سوگند بخورد ، حكم به نفع او صادر مىشود و چنانچه هر دو قسم بخورند يا از قسم خوردن خوددارى كنند ، حكم به تساقط و بطلان اجاره مىشود . « 3 »
هامش
( 5 ) . 19 / 86 .
1 . فقه الإمام جعفر الصادق 6 / 75
2 . قاعدة القرعة ( كريمى ) / 77 ؛ فقه الصادق 25 / 234
3 . فقه الإمامجعفر الصادق 6 / 75