تخيير شهوت
تخيير شهوت : تخيير در گزينش يكى از چند چيز به دلخواه .
تخيير شهوت ، مقابل تخيير مصلحت ( - - ) تخيير مصلحت ) عبارت است از تخيير در انتخاب يكى از دو يا چند چيز به دلخواه و بدون در نظر گرفتن مصلحت .
از اين عنوان به مناسبت در باب جهاد سخن رفته است .
جنگجوى بالغى كه از سپاه دشمن در حال نبرد اسير گرديده بنابر مشهور كشته مىشود . امام عليه السّلام در نحوهء كشتن او بين گردن زدن و يا قطع دست راست و پاى چپ يا عكس آن و رها كردن تا مردن بر اثر خونريزى ، مخيّر است . تخيير ياد شده بنابر تصريح گروهى از متأخّران ، تخيير شهوت است . « 1 » برخى از آن جهت كه گاه قطع دست و پا براى عبرت كفّار و ايجاد رعب و وحشت در آنان اصلح است و گاه زدن گردن ، احتمال دادهاند كه تخيير ياد شده تخيير مصلحت باشد نه شهوت . « 2 »
اگر نيروى دشمن پس از پايان جنگ اسير گردد كشته نمىشود ؛ ليكن امام عليه السّلام بين آزاد كردن او بدون دريافت مالى و رها ساختن وى در ازاى دريافت مال و به بردگى گرفتن او مخيّر است . بنابر قول مصلحتى بودن تخيير ياد شده ، در صورت تساوى مصلحت هر سه شقّ تخيير ، تخيير شهوت خواهد بود . « 3 »
تخيير مصلحت
تخيير مصلحت [ - تخيير اجتهاد ؛ تخيير اجتهاد در مصلحت ] : تخيير در گزينش يكى از چند چيز با رعايت مصلحت .
تخيير مصلحت ، مقابل تخيير شهوت ( - - ) تخيير شهوت ) عبارت است از تخيير در گزينش يكى از چند چيز با رعايت اصلحيّت آن ( الاصلح فالاصلح ) . بنابر اين ، آنكه مصلحت بيشترى دارد گزينش مىشود و عدول از آن به ديگرى جايز نيست . از اين عنوان به مناسبت در باب جهاد سخن گفته شده است .
نيروى دشمن كه پس از پايان جنگ به اسارت در مىآيد بنابر مشهور كشته نمىشود و امام عليه السّلام بين آزاد كردن
هامش
( 1 ) . جامع المقاصد 3 / 392 ؛ مسالك الافهام 3 / 40 ؛ رياض المسائل 7 / 532 - 534
( 2 ) . مسالك الافهام 3 / 40
( 3 ) . تذكرة الفقهاء 9 / 159 .