فسخ عقد و امضاى آن بدون دريافت ارش ( - - ) ارش ) يا با ارش ، مخيّر است .
اين تخيير ابتدايى است . « 4 »
تخيير اجتهاد
- - ) تخيير مصلحت
تخيير استمرارى
تخيير استمرارى : تخيير ، حتّى پس از گزينش .
تخيير استمرارى ، مقابل تخيير ابتدايى ( - - ) تخيير ابتدايى ) عبارت است از ثبوت و استمرار حقّ انتخاب يك طرف براى مكلّف در هربار و عدم تعيّن آن با يك بار گزينش . بنابراين با گزينش يك طرف و شروع در عمل ، عدول از آن و گزينش طرف ديگر ، صحيح و جايز خواهد بود .
از اين عنوان در اصول فقه و نيز ابواب مختلف فقه نظير اجتهاد و تقليد و صلات سخن رفته است .
اصول فقه در دوران امر بين دو محذور ( وجوب و حرمت ) عقل حكم به تخيير مىكند .
چنانكه در موارد تعارض دو دليل و عدم امكان جمع بين آنها بنابر قول مشهور شارع حكم به تخيير كرده است . گروهى از اصوليان اين تخيير را استمرارى دانستهاند . « 1 »
فقه : اجتهاد و تقليد : دو مجتهدى كه به لحاظ شرايط مرجعيت تقليد با يكديگر برابرند ، مكلّف در تقليد از هريك از آنان مخيّر است . تقليد يادشده بنابر نظر گروهى ، استمرارى است . « 2 »
صلات : در چهار مكان ( مكّه ، مدينه ، كوفه و كربلا ) مسافر بين قصر نمازهاى چهار ركعتى و اتمام آنها مخيّر است . تخيير يادشده استمرارى است و نمازگزارى كه به نيّت قصر شروع به نماز كرده مىتواند از آن عدول كند و نماز را تمام بخواند « 3 » ( - - ) اماكن اربع ) .
هامش
( 4 ) . مصباح الفقاهة 7 / 143 .
1 . فرائد الاصول 2 / 189 و 191 - 192 ؛ كفاية الاصول / 446 ؛ اصطلاحات الاصول / 102 - 103
2 . توضيح المسائل ( اراكى ) / 521 ؛ التنقيح ( الإجتهاد و التقليد ) / 119
3 . العروة الوثقى 2 / 165 .