بر بيّنهء تعديل يا عكس آن اختلاف است ( - - ) تزكيه ) .
از بيّنه به لحاظ كاربردهاى گوناگونى كه در فقه دارد با تعابير و نامهاى مختلف ياد شده است ، مانند بيّنهء داخل ، بيّنهء خارج ، بيّنهء جرح ، بيّنهء تعديل ، بيّنهء اثبات ، بيّنهء نفى و بيّنهء انهاء ( - - ) انهاء حكم ) .
( - - ) شهادت ) ( - - ) قاعدهء بيّنه و يمين )
بيّنهء اثبات
- - ) شهادت اثبات
بيّنهء اصل
- - ) شهادت اصل
بيّنهء انهاء
بيّنهء انهاء : گواهىدهندگان نزد حاكم دوم به حكم صادر از حاكم اوّل ( - - ) انهاء حكم ) .
بيّنهء تعديل
بيّنهء تعديل : گواهان بر عدالت شاهد ، مقابل بيّنهء جرح .
از آن در باب قضاء سخن رفته است .
شرط پذيرش گواهى شاهد ، عدالت است ( - - ) عدالت ) . حاكم با علم به عدالت شاهد ، شهادت او را مىپذيرد و با عدم آگاهى از آن ، از مدّعى مىخواهد شاهدان خود را تزكيه ( - - ) تزكيه ) كند ؛ بدين معنا كه بيّنهاى بر عدالت آنان بياورد . « 1 » اگر مدّعى بر عدالت شهود بيّنه اقامه كند و منكر نيز در مقابل ، بر نفى عدالت ايشان اقامهء بيّنه كند ، بين دو بيّنه تعارض پيش مىآيد ،
هامش
( 1 ) . جواهر الكلام 40 / 110