ادّعاى خود بيّنه اقامه كند ، به اين بيّنهء - از آن جهت كه موضوع مورد شهادت از تحت تصرّف مدّعى بيرون است - بيّنهء خارج گويند ، در مقابل بيّنهء داخل ( - - ) بيّنهء داخل ) كه ذواليد اقامه مىكند .
از اين عنوان در باب قضاء سخن رفته است .
اگر كسى نسبت به مالى كه تحت تصرّف ديگرى است ، ادّعاى مالكيت كند و بر آن بيّنه بياورد ، به نفع او حكم مىشود و اگر هر دو ، بيّنه بياورند در تقديم هريك از بيّنهء داخل و خارج بر ديگرى ، يا رجوع به قرعه ( - - ) قرعه ) و يا رجوع به مرجّحات ، مانند اعدل يا اكثر بودن شهود و تقديم بيّنهء داراى مرجّح ، اقوال در مسئله ، مختلف و تا ده قول ذكر شده است . « 1 »
اگر مفاد شهادت هر دو بيّنهء داخل و خارج ، مالكيت مطلق - بدون ذكر سبب - باشد بنابر مشهور ، بيّنهء خارج مقدّم مىشود . « 2 » ( - - ) بيّنه )
بيّنهء داخل
بيّنهء داخل [ - بيّنهء متشبّث ] : گواهى دهندگان بر مالكيت ذواليد .
اگر نسبت به مالى كه تحت تصرّف كسى است ، فردى ديگر نيز ادّعاى مالكيت نمايد و هر دو بر ادّعاى خود بيّنه اقامه كنند ، در تقديم بيّنهء هريك بر ديگرى ، اختلاف است . به بيّنهاى كه ذواليد اقامه مىكند - از آن جهت كه مال مورد ادّعا در دست او است - بيّنهء داخل گفته مىشود ، مقابل بيّنهء خارج ( - - ) بيّنهء خارج ) . « 1 » ( - - ) بيّنه )
بيّنهء شرعى
بيّنهء شرعى : شهادت دو مرد عادل ( - - ) بيّنه ) .
بيّنهء فرع
- - ) شهادت فرع
بيّنه ؛ قاعده
- - ) بيّنه
بيّنهء كامل
بيّنهء كامل : قسمى از بيّنه .
عنوان ياد شده در باب قضاء ضمن فرعى در كلمات فقها به كار رفته است . آن
هامش
( 1 ) . مستند الشيعة 17 / 383 - 394
( 2 ) . جواهر الكلام 40 / 416 .
1 . مستند الشيعة 17 / 383 .