ثلث مال ( حدود 333333 تومان ) به مقدار محابات شده ( پانصد هزار تومان ) تقريبا دو سوم است ؛ ازاينرو ، معامله در دو سوم كالاى فروخته شده و بهاى مقابل آن صحيح است . اكثر فقها قائل به قول نخست هستند . « 4 »
بيع محاقله
بيع محاقله : معامله سنبل در برابر دانه .
در مراد از محاقله ، اختلاف است .
بعضى آن را به فروش سنبل در برابر مقدار معيّنى دانه از خود آن ، و بعض ديگر به فروش سنبل در برابر مقدار معيّنى دانه از جنس آن ، خواه از سنبل مورد معامله باشد و يا غير آن تعريف كردهاند . قول دوم ، مشهور است . چنانكه در مراد از سنبل - كه خصوص گندم است يا گندم و جو يا اعم از آن دو و ديگر كشتها همچون برنج - احتمالاتى مطرح شده است . عبارات فقها در تعريف محاقله ، برخى افادهء عموميت و برخى افادهء خصوصيت مىنمايد . برخى نيز براساس بعضى روايات ، تعريف ياد شده در شناسه را براى بيع مزابنه ( - - ) بيع مزابنه ) ذكر كرده و در مقابل ، تعريف مشهور براى بيع مزابنه را كه در خصوص خرما است براى بيع محاقله آوردهاند . « 1 »
در كلمات برخى فقها به جاى واژهء سنبل ، در تعريف محاقله ، واژهء زرع به كار رفته است كه مراد از آن - بنابر تصريح بعضى - همان سنبل است .
از عنوان ياد شده در باب تجارت سخن رفته است .
حكم : بيع محاقله ، حرام و باطل است ، و قدر متيقّن از حرمت ، فروش سنبل گندم در برابر مقدار معيّنى دانهء گندم از همان سنبل است . حكم فروش سنبل در برابر دانهء گندم از غير آن سنبل نيز بنابر مشهور ، چنين است . بسيارى از فقها ، جو را نيز در حرمت ، به گندم ملحق كردهاند . برخى نيز الحاق ديگر حبوبات را به گندم محتمل دانستهاند . « 2 »
هامش
( 4 ) . جامع المقاصد 11 / 140 - 145 .
( 1 ) . فقه الصادق 18 / 223
( 2 ) . الحدائق الناضرة 19 / 355 - 357 ؛ جواهر الكلام 24 / 98 - 101 .