بهطور كلّى بروز خلل غير مبطل در اثناى عمل عبادى پيوسته ، مانع صحّت و اتمام آن نخواهد شد . در ذيل به نمونههايى از مصاديق و مسائل آن اشاره مىشود .
1 . عارض شدن خواب بر مؤذّن در اثناى اذان ، به آن مقدار از اذان گفته شده خلل نمىرساند و در صورت از بين نرفتن موالات ( - - ) موالات ) مىتواند بر آن بنا بگذارد . « 1 »
2 . در شك بين سه و چهار يا دو و سه پس از اكمال دو سجده در ركعت دوم ، بنابر قول مشهور بنابر اكثر گذاشته و نماز به پايان برده مىشود و سپس به احكام شك عمل مىگردد « 2 » ( - - ) شكّيات ) . شك كننده در عدد ركعات نماز مستحب بين بنابر اقلّ و اكثر مخيّر است . « 3 »
3 . از شرايط دو ماه روزهء كفّاره ، پى درپى بودن 31 روز آن است ؛ ليكن اگر در اثناى آن ايّام - به سبب عذرى همچون حيض يا بيمارى - ناگزير از افطار گردد ، پس از زوال عذر بنا را بر آن مقدار از روزهء گرفته شده مىگذارد و ادامه مىدهد « 4 » ( - - ) كفّاره ) .
4 . كسى كه طواف حج يا عمره را در اثنا رها كرده است در صورت تجاوز از نصف ، بنا را بر آن مىگذارد و هفت شوط را به پايان مىبرد و نيازى به اعادهء طواف نيست « 5 » ( - - ) طواف ) .
از بناء به معناى چهارم به مناسبت در باب صلات سخن رفته است .
در قرائت و اذكار نماز رعايت بناء كلمه واجب است ؛ بدين معنا كه كلمهء مبنى ، حركت داده نمىشود و اگر مبنى بر حركت ضمّه ، فتحه يا كسره است حركت ديگرى داده نمىشود هرچند آن حركت مقتضاى عاملى باشد كه بر سر آن درآمده است . « 6 » ( - - ) اعراب )
بناء عقلا
بناء عقلا : روش و طريقهء خردمندان .
روش رايج ميان عموم عقلا در گفتوگو ، معاملات و روابط اجتماعىشان ، مانند رجوع جاهل به عالم و اهل خبره
هامش
( 1 ) . جواهر الكلام 9 / 117
( 2 ) . 12 / 332 و 341 - 342
( 3 ) . 423
( 4 ) . 17 / 71
( 5 ) . 19 / 326
( 6 ) . 9 / 287 و 293 .