( - - ) اهل خبره ) و عمل به ظاهر كلام اشخاص را بناى عقلا گويند . از اين عنوان در اصول فقه سخن رفته است .
بناى عقلا به تنهايى حجّت نيست ، بلكه حجّيت آن منوط به امضاى شارع است ، هرچند با سكوت و عدم منع از عمل به آن . « 1 » از ادلّهء حجّيت خبر واحد ( - - ) خبر واحد ) ، جواز تقليد ( - - ) تقليد ) و نيز رجوع به اعلم ( - - ) اعلم ) در تقليد ، بناى عقلا به ضميمهء عدم ردع و منع شارع از آن است . « 2 »
بنات نعش
بنات نعش : نام دو صورت فلكى .
اصطلاح بنات نعش در علم نجوم به دو مجموعه از ستارگان به نامهاى بنات نعش كبرى و بنات نعش صغرى اطلاق مىشود كه در نيمكرهء شمال آسمان ، حول قطب قرار دارد . دو صورت فلكى ياد شده جزء دو صورت فلكى بزرگتر به نامهاى دبّ اصغر ( خرس كوچك ) و دبّ اكبر ( خرس بزرگ ) هستند . صورتهاى فلكى دبّ اصغر و دبّ اكبر را نيز بر همين اساس بنات نعش ناميدهاند . عنوان بنات نعش بدون پسوند صغرى و كبرى بر بنات نعش كبرى اطلاق مىشود « 1 » كه مراد از آن در كلمات فقها نيز همين است . « 2 » از اين عنوان به مناسبت در باب صلات ياد شده است .
از نشانههاى قبله براى ساكنان شام و مناطق همسوى آن ، قرار دادن بنات نعش كبرى هنگام غايب شدن آن ، پشت گوش راست است . مراد از غايب شدن ، نهايت فرود آمدن آن به سمت مغرب است . « 3 » برخى مراد از آن را ميل از دايرهء نصف النّهار دانستهاند . « 4 »
قرار دادن بنات نعش پشت گوش راست يا به قرار دادن آن قسمت كه به غروب نزديك شده تحقّق مىيابد و يا به قرار دادن ميانهء تقريبى آن . برخى گفتهاند :
هريك از ستارگان بنات نعش كبرى كه پشت گوش قرار گيرد كفايت مىكند . « 5 »
هامش
( 1 ) . اصول الفقه 2 / 154
( 2 ) . كفاية الاصول / 302 ؛ التنقيح ( الإجتهاد و التقليد ) / 204 .
1 . دانشنامه جهان اسلام 4 / 228
2 . روض الجنان 2 / 535
3 . جامع المقاصد 2 / 57
4 . مفتاح الكرامة 3 / 162
5 . جواهر الكلام 7 / 378 .