ملحق نمىگردد « 3 » ، مگر آن كه از طريق معالجهء طبّى در سير طبيعى رشد و تولد جنين تسريع شده باشد و در نتيجه ، نوزاد زودتر از زمان اقل حمل ، متولد شود . در اين صورت ، با علم به بودن نوزاد از نطفهء شوهر ، به وى ملحق مىگردد . « 4 »
اقلّ طهر
اقلّ طهر : كمترين مدّت پاكى از حيض .
كمترين مدّت پاكى زن از حيض ( - - ) حيض ) ، ده روز مىباشد ( - - ) طهر ) .
اقل و اكثر
اقل و اكثر : دوران تكليف بين كمتر و بيشتر .
اقل و اكثر اصطلاحى اصولى و به معناى دو عمل - يكى كمتر و ديگرى بيشتر - است كه در مقام تعلّق تكليف ، مورد توجّه مىباشد مانند موردى كه اصل وجوب يا حرمت معلوم است ، امّا تعلّق آن به عمل كمتر يا بيشتر مشكوك است ؛ يعنى معلوم نيست انجام عمل كمتر واجب يا حرام است يا انجام عمل بيشتر . از حكم آن در علم اصول ، مبحث اصول عملى ، سخن رفته است .
اقل و اكثر به دو گونهء استقلالى و ارتباطى تقسيم مىشود . تفاوت اين دو آن است كه در اقل و اكثر استقلالى ، تكاليف از يك ديگر مستقل بوده و هر يك داراى دو امتثال يا عصيان جداگانهاى است ؛ بدين معنا كه اگر حكم به اكثر تعلّق گرفته باشد ، با انجام اقل ، به همان اندازه در وجوب ، امتثال و در حرام ، عصيان صورت گرفته است ، امّا در اقل و اكثر ارتباطى ، تنها يك تكليف در بين بوده و قهرا يك امتثال يا عصيان نسبت به اقل و اكثر وجود دارد و در صورت تعلّق تكليف به اكثر ، با انجام اقل ، هيچ امتثال يا عصيانى رخ نداده است .
هر يك از اقل و اكثر استقلالى و ارتباطى يا در شبههء وجوبيّه است يا در شبههء تحريميّه . از اين رو ، چهارگونه اقل و اكثر متصوّر است :
هامش
( 3 ) 230 .
( 4 ) تحرير الوسيلة 2 / 623 .