موارد ، صحيح است . بنابراين ، با امكان فحص و اميد دستيابى به دليل شرعى ، وجهى براى استناد به اصل عملى و اكتفا به آن در مقام عمل نيست . « 11 »
اصل فساد
- - ) قاعدهء فساد
اصل لزوم
- - ) قاعدهء لزوم
اصل لفظى
اصل لفظى : قانون مرجع هنگام شك در مراد گوينده .
اصل لفظى عبارت است از قانونى كه هنگام شك در مراد گوينده - به جهت عوارضى كه سبب پيدايش احتمال خلاف ظاهر مستفاد از كلام مىگردد - بدان رجوع مىشود . از اين اصل در اصول فقه ، بخش الفاظ ، بحث شده است .
مجراى اصل : مجراى اصل لفظى مواردى است كه مراد گوينده روشن نيست ؛ بنابراين ، جايى كه مراد گوينده معلوم است ، ليكن چگونگى اراده ، مشكوك مىباشد ، جارى نمىشود . براى مثال ، اصل عدم قرينه در موردى كه مراد از لفظ روشن است ، امّا حقيقت يا مجاز بودن آن مشكوك مىباشد ، جارى نمىشود تا در پرتو آن ، حقيقى بودن استعمال اثبات گردد ، بلكه مجراى آن جايى است كه احتمال ارادهء يكى از دو معناى حقيقى و مجازى آن داده شود ، ليكن تعيين آن براى ما ممكن نباشد . در چنين موردى با اجراى اصل عدم قرينه ، معناى حقيقى متعيّن مىگردد . « 1 »
انواع اصول لفظى : مهمترين اصول لفظى عبارتند از :
1 . اصل حقيقت : مجراى آن جايى است كه مراد گوينده از جهت ارادهء
هامش
( 11 ) 237 .
1 الاصول العامة للفقه المقارن / 232 و اصول الفقه 1 / 25 .