اخباريانى ( - - ) اخبارى ) همچون ملا محمد امين استرآبادى ، فيض كاشانى و شيخ حرّ عاملى ، يكى از دلايلى كه بر صحّت روايات كتب اربعه ( - - ) كتب اربعه ) و ساير كتابهاى حديثى مورد اعتماد شيعه آوردهاند ، وجود اصحاب اجماع به عنوان راوى بيشتر احاديث اين كتابها است . از اين رو ، بر وجود اين اجماع و صحّت احاديث اصحاب آن تأكيد بسيار داشتهاند . « 3 »
شيخ طوسى ( م 460 ه . ق ) مىگويد :
شيعهء اماميّه ميان روايات مرسل ( - - ) خبر مرسل ) اصحاب اجماع و امثال ايشان و روايات مسند ( - - ) خبر مسند ) آنان تفاوتى قائل نيستند و به مراسيل ايشان همچون مسانيدشان عمل كردهاند . « 4 »
نكتهء مهم ديگر در رابطه با اصحاب اجماع ، مفاد جمله « تصحيح ما يصحّ عنهم » است كه در كلمات فقيهان بر آن ادّعاى اجماع شده است . در اين كه مراد از لفظ « ما » در عبارت « ما يصحّ » خود نقل و روايت كردن است يا حديثى است كه روايت مىكنند ( مروى ) ، اختلاف است . در صورت نخست ، خود نقل و حكايت آنان محكوم به صحّت است .
براى مثال ، ابن ابى عمير در نقل از راوى پيشين ، صادق است كه نتيجهء آن وثاقت اصحاب اجماع مىباشد . در صورت دوم ، خود حديث محكوم به صحّت است كه نتيجهء آن قطعيّت صدور حديث از معصوم عليه السّلام است .
بنا بر معناى دوم نيز در اين كه مراد ، صحّت حديث آنان به جهت وجود قرائن و شواهد است - هر چند اصحاب اجماع ، حديث را به صورت مرسل يا از فرد ناشناخته يا ضعيف نقل كرده باشند - يا مقصود ، صحّت حديث به جهت وثاقت كسانى است كه اصحاب اجماع از آنان نقل حديث كردهاند ، اختلاف است . بنا بر احتمال دوم ، مفاد جملهء ياد شده علاوه بر صحّت حديث اصحاب اجماع به دلالت مطابقى ، به دلالت التزامى و ثاقت راويانى است كه اصحاب اجماع از آنان نقل حديث كردهاند . بر اين اساس ، بسيارى از راويان ناشناخته يا ضعيف ، در شمار افراد ثقه قرار مىگيرند
هامش
( 3 ) وسائل الشيعة 30 / 224 و دائرة المعارف بزرگ اسلامى 9 / 104 - 105 .
( 4 ) عدة الاصول 1 / 155 .