1
اشاعه
اشاعه : انتشار سهم هر يك از مالكان و صاحبان حق در تمام مال يا حق ، مقابل افراز ( - - ) افراز ) / انتشار خبر ( - - ) شياع ) .
به مال يا حقّى كه چند مالك يا صاحب حق در تمام آن به طور مشاع سهيم باشند ، مال يا حق مشاع ( مقابل مفروز ) گفته مىشود . بيشتر كاربرد اشاعه در فقه ، معناى نخست آن است و معناى دوم آن بيشتر با واژگان شياع و استفاضه ( - - ) استفاضه ) به كار مىرود . از اشاعه به معناى نخست ، در بابهاى تجارت ، رهن ، شركت ، مضاربه ، مزارعه ، اجاره ، وقف ، هبه ، وصيّت و قضاء سخن رفته است .
مورد اشاعه يا ملك است - خواه متعلّق آن ، عين باشد مانند زمين يا منفعت مانند منفعت خانهاى كه چند نفر با هم آن را اجاره كردهاند - يا حق مانند حق خيار ( - - ) خيار ) و حق شفعه ( - - ) شفعه ) . سبب اشاعه نيز شركت دو يا چند نفر در مال يا حقّى است ؛ خواه اختيارى باشد همچون شركت حاصل از عقد شركت يا حاصل از معاملات مانند خريد و فروش و خواه قهرى به معناى شركت حاصل از مخلوط شدن قهرى سهم دو نفر يا بيشتر در مالى به گونهاى كه قابل تميز نباشد همچون شركت ورثه در مال ميّت كه به سبب ارث ( - - ) ارث ) حاصل شده است « 1 » ( - - ) شركت ) .
اشاعه در بيع : فروختن جزء مشاع معلوم از كالايى مشخص مانند يك سوم خانه يا زمين جايز است . « 2 » نيز در فروش ميوهء سر درخت ، فروشنده مىتواند سهمى مشاع از آن را مانند يك سوم ، استثنا كند . « 3 » خريدن قسمتى معيّن از حيوان زنده به طور مشاع مانند نصف يا يك چهارم جايز است ، امّا در جواز اين گونه خريد در حيوان ذبح شده ، اختلاف مىباشد . « 4 »
هامش
( 1 ) جواهر الكلام 26 / 288 .
( 2 ) 22 / 418 - 419 .
( 3 ) 24 / 84 .
( 4 ) 157 .