خواندن سورهء اسراء در شب جمعه مستحب ، « 1 » و قرائت آن در عمل امّ داود ( - - ) عمل امّ داود ) پس از نماز عصر نيمهء رجب وارد شده است . « 2 »
اسراج
- - ) چراغ
اسراف
اسراف : تجاوز از حدّ ميانه و اعتدال .
مفهوم « حدّ وسط » كه دو طرف آن ، افراط و تفريط است ، مفهومى نسبى است كه به اختلاف اشخاص ، زمان و مكان فرق مىكند . از كلمات فقها برمىآيد هر كارى كه غرض عقلايى به آن تعلّق گرفته باشد اسراف نيست ؛ به اين معنا كه خروج از حدّ اعتدال در آن جا مصداق پيدا نمىكند ؛ « 1 » آن چنان كه از نظر عقلا ، با صرف مال در موارد ناشايست ، اسراف مصداق پيدا مىكند . « 2 »
تفاوت اسراف و تبذير : اسراف - با توجّه به موارد كاربرد آن در آيات و روايات - اعم از تبذير است . تبذير در خصوص مال كاربرد دارد ، امّا اسراف هم در مال و هم در افعالى كه از انسان صادر مىشود . اسراف در فعل مانند اين كه ولىّ مقتول علاوه بر قاتل ، ديگرى را بكشد .
علاوه بر آن ، اسراف در مال ، هزينه كردن آن بيش از حدّ سزاوار است ، ولى تبذير ، صرف مال در مسيرى است كه سزاوار نيست مانند هزينه كردن آن در راه معصيت ؛ « 3 » هر چند واژهء تبذير در مورد اسراف مالى نيز به كار رفته است ؛ زيرا تجاوز از حدّ مطلوب و معقول كه معناى اسراف است ، هزينه كردن مال در جايگاهى است كه سزاوار نيست . از اين رو ، برخى به تفاوت نخست بسنده كردهاند . « 4 »
در غالب كتابهاى فقهى دربارهء اسراف ، بحث مستقلى مطرح نشده است ، بلكه مباحث مربوط به آن ، در ضمن ديگر مباحث فقهى در بابهاى گوناگون عبادات ، عقود ، ايقاعات و احكام ، به مناسبت مطرح شده است . البته برخى در اين خصوص ، رسالهء مستقلّى
هامش
( 1 ) تذكرة الفقهاء 4 / 117 ؛ وسائل الشيعة 7 / 410 .
( 2 ) مصباح المتهجد / 807 .
1 مستند العروة ( الصلاة ) 2 / 239 .
2 عوائد الايام / 635 .
3 مجمع البحرين / واژه « بذر » و مستمسك العروة 7 / 339 .
4 الموسوعة الفقهية الميسّرة 3 / 184 .