استقبال
استقبال : پيش رو قرار دادن چيزى / پيشواز رفتن ( - - ) پيشواز ) .
كاربرد رايج معناى نخست استقبال در استقبال قبله است ؛ به گونهاى كه هرگاه واژهء استقبال بدون قيد به كار رود ، مراد ، استقبال قبله است . گاهى نيز جز قبله به موضوعات ديگر مانند خورشيد ، ماه ، نماز ، ماه يا سال قمرى اضافه مىشود كه در اول و دوم مراد ، قرار دادن عورت در مقابل آن دو در حال تخلّى ( - - ) تخلّى ) ، در سومى اعادهء نماز ، و در چهارمى ورود به ماه يا سال نو است . از اين عنوان در بابهاى طهارت ، صلات ، حج ، نكاح و صيد و ذباحه سخن رفته است .
استقبال قبله : حكم استقبال قبله بر چهار قسم است :
1 . واجب : شرط صحّت نماز واجب و قضاى اجزاى فراموش شدهء آن و نيز به قول مشهور نماز مستحبى در حال استقرار ( نه حركت ) ، استقبال قبله است . « 1 » اگر استقبال قبله در همهء احوال براى نمازگزار ممكن نباشد - مانند كسى كه به ناچار سواره نماز مىخواند - رعايت قدر ممكن ، لازم است « 2 » و اگر به هيچ وجه ممكن نباشد ، وجوب استقبال ساقط است . « 3 »
استقبال براى كسى كه نماز را ايستاده مىگزارد ، با رو به قبله قرار دادن جلوى بدن و براى كسى كه نشسته نماز مىگزارد ، با توجّه صورت ، سينه و سر دو زانو به سمت قبله تحقّق مىيابد .
استقبال كسى كه به پهلو خوابيده ، همانند استقبال ميّت در قبر ( - - ) دفن ) و استقبال كسى كه بر پشت خوابيده همچون استقبال محتضر ( - - ) احتضار ) است . « 4 »
ترك عمدى استقبال ، موجب بطلان نماز است ، ولى اگر نمازگزار براى شناسايى قبله تلاش كرده و به سمتى گمان برده باشد ، سپس معلوم شود گمان او نادرست بوده است ، اگر خطاى وى در اثناى نماز يا بعد از نماز و پيش از خروج وقت ، كشف شود و انحراف قبله نيز كمتر از نود درجه ( بين مشرق و مغرب ) باشد ، نمازش درست است ؛ گرچه در اثناى نماز بايد به سمت قبله برگردد . اگر
هامش
( 1 ) جواهر الكلام 8 / 2 - 4 و العروة الوثقى 1 / 546 .
( 2 ) جواهر الكلام 7 / 425 .
( 3 ) 8 / 19 .
( 4 ) العروة الوثقى 1 / 547 .