انحراف نود درجه يا بيشتر باشد ، نماز اعاده مىشود . اگر كشف خطا پس از خروج وقت باشد ، انحراف نيز از نود درجه بيشتر نباشد ، نماز صحيح است .
اگر انحراف بيشتر از نود درجه باشد ؛ به گونهاى كه به حدّ استدبار ( - - ) استدبار ) برسد ، در وجوب قضاى نماز و عدم آن اختلاف است . مشهور ميان متأخّران ، عدم وجوب آن است . « 5 »
در الحاق فراموش كنندهء قبله و نيز جاهل به حكم ( وجوب استقبال ) يا موضوع ( قبله ) به مورد يادشده اختلاف است . قول مشهور ، صحّت نماز در انحراف كمتر از نود درجه است . « 6 »
بنابر قول منسوب به مشهور بر مكلّفان واجب كفايى ( - - ) وجوب كفايى ) است محتضر ( - - ) احتضار ) مسلمان را رو به قبله بخوابانند ؛ بدين صورت كه او را بر پشت قرار دهند و پاهايش را به سمت قبله دراز كنند ؛ به گونهاى كه اگر بنشيند ، صورتش به طرف قبله قرار گيرد . « 7 »
به قول مشهور ، واجب است ميّت مسلمان را در قبر رو به قبله قرار دهند ؛ بدين صورت كه او را بر پهلوى راست بخوابانند ؛ به گونهاى كه جلوى بدن وى به سمت قبله باشد . « 8 »
واجب است هنگام ذبح ( - - ) ذبح ) يا نحر ( - - ) نحر ) حيوان ، موضع ذبح يا نحر و نيز جلوى بدن حيوان ، رو به قبله قرار داده شود . در وجوب استقبال ذابح و نحر كننده ، اختلاف است . « 9 »
2 . حرام : استقبال قبله در حال تخلّى حرام است . ( - - ) تخلّى ) . « 10 »
3 . مستحب : استقبال قبله در حال دعا ، ذكر ، تعقيب نماز ( - - ) تعقيب ) ، قرائت قرآن ، سجدهء شكر ( - - ) سجده شكر ) و تلاوت ( - - ) سجده تلاوت ) ، نشستن در مسجد ، بلكه مطلق نشستن ، در حال تلقين ميّت ( - - ) تلقين ) ، هنگام زيارت قبر مؤمن ، هنگام طرح دعوا نزد حاكم شرع و به قول مشهور ، در حال گفتن اذان و اقامه ، مستحب است .
همچنين استقبال ميّت هنگام تكفين ( - - ) تكفين ) مستحب است . « 11 »
4 . مكروه : رو به قبله بودن در حال آميزش ، هنگام پوشيدن شلوار ، بلكه هر كارى كه انجام آن با تعظيم قبله منافات داشته باشد ، مكروه است . « 12 »
هامش
( 5 ) الحدائق الناضرة 6 / 429 - 440 و مستمسك العروة 5 / 227 - 237 .
( 6 ) جواهر الكلام 8 / 24 - 27 ؛ الحدائق الناضرة 6 / 440 و مستمسك العروة 5 / 227 - 230 .
( 7 ) جواهر الكلام 4 / 6 .
( 8 ) 296 .
( 9 ) مستمسك العروة 5 / 225 - 226 .
( 10 ) جواهر الكلام 2 / 7 .
( 11 ) 9 / 92 و العروة الوثقى 1 / 413 و 443 - 444 و 548 .
( 12 ) العروة الوثقى 1 / 548 .