استقبال خورشيد و ماه : قرار دادن مخرج بول يا غايط به سمت ماه ، خورشيد يا جهت وزش باد ، در حال تخلّى كراهت دارد . « 13 »
استقبال در مناسك حج : استقبال كعبه در حال طواف موجب بطلان آن مىشود . « 14 » استقبال صفا و مروه در حال سعى ( - - ) سعى ) واجب است . « 15 » قبل از سعى مستحب است بالاى كوه صفا رود و در حالى كه رو به سمت ركن حجر الاسود دارد ، حمد و ثناى الهى گويد . « 16 » مستحب است حاجى در حال سنگ زدن به جمرهء عقبه ( - - ) جمره ) ، رو به جمره و پشت به قبله باشد « 17 » ( - - ) قبله ) .
استقراء
استقراء : دستيابى به قاعده و قانون كلّى از جستجوى حالات افراد آن كلّى .
واژهء استقراء اصطلاحى منطقى است كه در اصول فقه مورد بحث قرار گرفته و در بابهاى گوناگون فقه نيز كاربرد دارد ، و چون نتيجهء استقراء ، حكم واقعى ( - - ) حكم واقعى ) است ، در زمرهء ادلّهء اجتهادى ( - - ) دليل اجتهادى ) قرار دارد . « 1 »
استقراء يا تام است يا ناقص .
استقراى تام يعنى جستجوى تمام افراد يك كلّى و مشاهدهء اشتراك همهء آنها در يك امر كه نتيجهء آن ، قاعدهء كلّى است مانند آن كه تمامى موارد حكم شارع پيرامون « لال » ، جستجو و اشتراك همهء آنها در كفايت اشاره از لفظ ، مشاهده شود و دستاورد آن به عنوان قاعدهء كلّى ، كفايت اشارهء لال در تمامى عبادات ، عقود و ايقاعاتى است كه از او صادر مىشود . اين نوع استقراء ، حجّت است ؛ زيرا موجب قطع مىشود .
استقراى ناقص يعنى جستجوى بعضى از افراد كلّى كه نتيجهء آن ، ظنّ به
هامش
( 13 ) 179 - 180 .
( 14 ) جواهر الكلام 19 / 292 .
( 15 ) 423 .
( 16 ) 415 .
( 17 ) 112 .
1 اصول الفقه 2 / 249 .