استصحاب فرد مردّد
استصحاب فرد مردّد : استصحاب فرد مردّد ميان مقطوع البقاء و مقطوع الارتفاع .
استصحاب ياد شده « شبههء عبائيّه » نيز ناميده شده كه توسط برخى شاگردان آخوند خراسانى براى اثبات عدم حجيّت استصحاب كلّى قسم دوم مطرح شده است .
از آن در برخى كتابهاى اصولى متأخّر ، مبحث استصحاب سخن رفته است .
اثر مترتّب بر استصحاب يا اثر كلّى به عنوان كلّى - با قطع نظر از خصوصيّات آن - است يا اثر فرد به لحاظ تعيّنات و خصوصيّاتش . در صورت نخست ، استصحاب قدر مشترك ميان افراد ، براى ترتّب اثر كفايت مىكند كه از آن به استصحاب كلّى تعبير مىشود ( - - ) استصحاب كلّى ) ، ولى در صورت دوم ، استصحاب قدر مشترك فايدهاى ندارد ، بلكه براى ترتّب اثر ، استصحاب فرد داراى خصوصيّت لازم است .
حال اگر چنين فردى ميان فردى كه بر فرض حدوث ، از بين رفتن آن قطعى است و فرد ديگرى كه اگر حادث شده باشد بقايش يقينى است ، مردّد شود ، استصحاب چنين فردى را استصحاب فرد مردّد مىنامند مانند صورت علم اجمالى به اصابت نجاست به يكى از دو طرف لباس . در اين صورت ، اگر طرف پايين شسته شود ، نجاست طرف خاص ( طرف بالا يا پايين ) فردى است مردّد ميان آن كه به طور قطع بر طرف شده است - در صورتى كه طرف پايين لباس نجس شده باشد - و فردى كه به طور قطع باقى است - در صورتى كه طرف بالا نجس شده باشد - .
استصحاب فرد مردّد به دليل فقدان شك در بقا ، بلكه يقين به حدوث ، حجيّت ندارد . البته قول به اعتبار آن از برخى نقل شده است . « 1 »
استصحاب قهقرى
استصحاب قهقرى [ - اصل ثابت ] :
استمرار يقين پسين به زمان پيشين .
استصحاب قهقرى عكس استصحاب
هامش
( 1 ) اصول الفقه 2 / 285 - 287 .