1
استخدام
استخدام : به خدمت گرفتن كسى ، خدمتكار گزيدن .
در بابهاى تجارت ، اجاره ، نكاح ، اطعمه و اشربه و ارث آمده است .
احكام : حكم استخدام به اعتبار خدمتكار ( - - ) خادم ) ، خدمت شده ( مخدوم ) و مورد استخدام ، مختلف است .
1 . استخدام به اعتبار خادم : به خدمت گرفتن فردى كه به جهت حسب ، نسب و يا سالخوردگى سزاوار احترام است « 1 » و نيز مهمان « 2 » و پدر و مادر « 3 » كراهت دارد . استخدام فرشتگان و جنيان ، حرام است « 4 » ( - - ) تسخير ) .
2 . استخدام به اعتبار مخدوم : بر شوهر واجب است براى زنى كه بر حسب موقعيّت اجتماعى و خانوادگى يا غير آن ، استحقاق خدمتكار داشتن را دارد ، خدمتكار بگيرد . « 5 »
3 . استخدام به اعتبار مورد استخدام : به خدمت گرفتن كسى براى كار حرام مانند ساختن شراب يا حمل كردن آن ، حرام است . « 6 » استخدام كسى براى ريختن آب جهت وضو يا غسل و يا انجام مقدّمات آن مانند فراهم آوردن و گرم كردن آب ، كراهت دارد ، ليكن در صورت ناتوانى وضو گيرنده يا غسل كننده از انجام امور ياد شده ، استخدام در صورت امكان واجب است . « 7 »
ساير احكام : استخدام افراد اعم از زن و مرد ، آزاد و برده با عقد اجاره ( - - ) اجاره ) جايز است « 8 » ( - - ) اجير ) . مولا مىتواند بردهء خويش را در حدّ توانش به خدمت بگيرد ، ليكن در كارهاى دشوار ، تنها در بعضى ساعات مىتواند او را به كار گيرد . نيز نبايد او را هم در روز و هم در شب به خدمت وادارد . « 9 »
مولا كنيزى را كه شوهر داده است ، تنها در روز مىتواند به خدمت گيرد . « 10 »
هامش
( 1 ) جواهر الكلام 22 / 467 .
( 2 ) 36 / 475 .
( 3 ) المبسوط 3 / 57 .
( 4 ) جواهر الكلام 22 / 79 - 80 .
( 5 ) 467 و 31 / 336 .
( 6 ) توضيح المسائل مراجع 2 / 739 .
( 7 ) مستمسك العروة 2 / 447 - 449 .
( 8 ) قواعد الاحكام 2 / 296 .
( 9 ) 3 / 117 .
( 10 ) 63 .