اگر عيوب ياد شده پس از عقد - گرچه پيش از آميزش - در زن به وجود آيد ، به قول مشهور ، مجوّز فسخ عقد به وسيلهء مرد نيست . « 49 »
استفاده از خيار فسخ عقد ازدواج فورى است و اگر مرد يا زن پس از علم به عيب ، بىدرنگ از خيار استفاده نكند ، عقد لازم مىشود . « 50 » فسخ عقد ازدواج ، طلاق نيست . از اين رو ، احكام و شرايط آن را ندارد . اگر فسخ عقد پيش از آميزش صورت گيرد ، مهرى براى زن بر عهدهء مرد نيست ، جز در عنّين كه بايد نصف مهر پرداخت شود ، و اگر فسخ پس از آميزش صورت گيرد ، مرد بايد تمام مهر را خواه مهر معيّن يا مهر المثل به زن پرداخت كند . « 51 »
مرد و زن در همهء عيوب جز عنن مىتوانند عقد را بدون اذن حاكم فسخ كنند . حاكم شرع ، در عنن ، مدّتى را تعيين مىكند و اگر مرد تا پايان آن همچنان ناتوان از آميزش باشد ، زن بدون اذن حاكم مىتواند عقد را فسخ كند . « 52 »
تدليس : مخفى كردن عيب و نقص با علم به آن گرچه با سكوت ، تدليس است ( - - ) تدليس ) . اگر مردى با زن معيّنى به شرط آزاد بودن ازدواج كند ، آنگاه معلوم شود كنيز است ، مىتواند عقد ازدواج را فسخ كند ، « 53 » در صورت عكس ، زن نيز از حق فسخ عقد برخوردار است . « 54 »
2 . ارتداد : عقد ازدواج به مجرّد ارتداد ( - - ) ارتداد ) يكى از زوجين يا هر دو پيش از آميزش خواه ارتداد فطرى باشد ( - - ) مرتدّ فطرى ) يا ارتداد ملّى ( - - ) مرتدّ ملّى ) باطل مىشود و بطلان آن پس از آميزش ، بر سپرى شدن عدّه ( - - ) عدّه ) متوقّف است ، مگر مرد به ارتداد فطرى مرتدّ شود كه در اين صورت ، عقد به مجرّد ارتداد باطل مىشود . « 55 »
3 . اسارت : با اسير شدن زوج ، ازدواج باطل نمىشود ، مگر امام عليه السّلام او را برده قرار دهد . اگر زوج نابالغ يا زن اسير شود ، نكاح باطل مىشود . با اسير شدن زوجين با هم ، ازدواج آن دو باطل مىشود ، مگر هر دو پيش از اسارت برده باشند . « 56 »
هامش
( 49 ) 341 - 342 .
( 50 ) 343 .
( 51 ) 346 و 360 .
( 52 ) 344 .
( 53 ) 366 .
( 54 ) 372 .
( 55 ) 47 - 49 .
( 56 ) 21 / 140 - 142 .