جز يك صورت كه پسر عموى پدرى و مادرى با عموى پدرى با هم باشند . در اين فرض ، عموزاده بر عمو مقدّم است .
از جمله وارثان اين طبقه - در صورت نبودن عمو ، عمّه ، دايى و خالهء ميّت و فرزندانشان - عمو ، عمّه ، دايى و خالهء پدر ميّت است . « 3 »
از طبقهء سوم به تبع قرآن كريم « 4 » به « اولوا الارحام » تعبير شده است . در قرآن بر مقدار ارث اين طبقه تصريح نشده است ، بر خلاف طبقههاى اول و دوم كه « فرض بر » هستند ؛ بدين معنا كه در قرآن كريم بر مقدار ارث آنان تصريح شده است .
2 . سبب : سبب ( - - ) سبب ) بر دو گونه است :
الف - زوجيت : زوجيّت دائم ( - - ) ازدواج ) موجب ارث بردن هر يك از زن و شوهر از ديگرى مىشود . زن و شوهر با وجود همهء وارثان نسبى و سببى ارث مىبرند . از اين رو ، جزء طبقات به شمار نمىروند .
به قول مشهور ، اگر در ضمن عقد موقّت ( - - ) ازدواج موقّت ) ، شرط ارث برى از يكديگر نشود ، زن و شوهر از يكديگر ارث نمىبرند . « 5 » ارثبرى ، در صورت شرط ضمن عقد موقّت ، مورد اختلاف است . اشهر ، ثبوت آن است . « 6 »
ب - ولاء : ولاء به معناى پيوند و علقه ميان دو نفر يا بيشتر از غير طريق زوجيّت و نسب ، بر سه قسم است : ولاء عتق ، ولاء ضمان جريره و ولاء امامت ( - - ) ولاء ) .
در قسم اول ، مولا - كه آزاد كنندهء بردهء خويش است - با شرايطى از جمله نبودن وارث نسبى براى برده ، از او ارث مىبرد . « 7 » در قسم دوم ، ضامن جريره در صورت نبودن وارث نسبى و نداشتن مولا ( آزاد كنندهء برده ) ، ارث مىبرد . « 8 » در قسم سوم ، امام عليه السّلام در صورت نبودن هيچ يك از وارث نسبى ، شوهر ميّت ، مولا و ضامن جريره ، وارث ميّت خواهد بود . « 9 »
در اين كه امام عليه السّلام با زن ميّت در ارث بردن شريك است يا آن كه وجود همسر ميّت مانع از ارث او مىشود ، اختلاف است . نظر مشهور ، شراكت است . « 10 »
هامش
( 3 ) 8 - 11 .
( 4 ) احزاب / 6 و انفال / 75 .
( 5 ) جواهر الكلام 30 / 190 .
( 6 ) 193 .
( 7 ) 39 / 223 .
( 8 ) 254 .
( 9 ) 260 .
( 10 ) مستند الشيعة 19 / 393 - 396 و مهذّب الاحكام 30 / 300 .