انواع ارتكاز : ارتكاز به ارتكاز عقلا و متشرّعه تقسيم مىشود . مراد از عقلا ، عقلاى جامعه ، قطع نظر از آيين آنان است مانند ارتكاز پذيرش خبر ثقه ، و مراد از متشرّعه افرادى هستند كه به مذهب و شريعت پايبند مىباشند مانند ارتكاز قبح و ناپسندى تراشيدن ريش نزد آنان . ارتكاز متشرّعه در زمرهء راههاى يقينى دستيابى به سنّت ( - - ) سنّت ) شمرده شده است . « 5 »
حجيّت ارتكاز : حجيّت ارتكاز همانند حجيّت سيره است ؛ به اين معنا كه ارتكاز اگر به زمان معصوم عليه السّلام متّصل باشد و امام با آگاهى از آن و توان نهى از آن ، مردم را از آن نهى نكرده باشد ، حجّت است . ارتكازى كه چنين ويژگىاى ندارد حجّت نيست ، مگر آن كه به گونهاى رضايت و موافقت معصوم عليه السّلام با آن محرز شود .
ارتكاز همچون اجماع ( - - ) اجماع ) و سيره از دليلهاى لبّى ( - - ) دليل لبّى ) است و اطلاق ندارد . « 6 »
2
ارتماس
ارتماس : فروشدن در آب و مانند آن .
در بابهاى طهارت ، صوم و حج از آن بحث شده است .
به قول مشهور ، فرو بردن سر در آب به طور عمد بر روزهدار حرام است ، ليكن در بطلان روزه اختلاف است . « 1 »
فرو بردن سر در آب ، از محرّمات احرام است ( - - ) احرام ) . در اين كه ارتماس از مصاديق پوشانيدن سر به شمار مىرود تا از اين جهت حرام باشد ، يا عنوانى مستقل مىباشد ، اختلاف است . در صورت نخست ، حكم ، مخصوص مرد است و تفاوتى ميان آب و ديگر مايعات نيست . « 2 » در فرض شك در تحقّق ارتماس ، اصل عدم آن است . « 3 »
هامش
( 5 ) 194 .
( 6 ) 201 و الموسوعة الفقهية الميسّرة 2 / 392 .
1 جواهر 16 / 227 - 228 .
2 معتمد العروة 4 / 220 - 221 .
3 العروة الوثقى 2 / 187 .