كه ارزش عمل هر فرد را بسته به نيّت وى مىداند مانند « لكلّ امرء ما نوى » و « انّما الاعمال بالنّيات » . فقيهان در بحث لزوم نيّت به معناى قصد قربت و لزوم اخلاص در عبادات ، به اخبار مزبور استدلال كردهاند « 1 » ( - - ) نيّت ) .
اخبار وجه
اخبار وجه : روايات بيانگر مسح صورت در تيمّم .
فقها اين روايات را به قرينهء روايات ديگر ، بر وجوب مسح پيشانى در تيمّم حمل كردهاند . « 1 »
اخبارى
اخبارى : عمل كنندهء به كتاب و سنّت نه عقل و اجماع ، در مقابل اصولى .
عنوان « اخبارى » يا « اخباريان » در كتابهاى فقهى متأخّر بر گروهى از فقهاى شيعه اطلاق مىگردد كه خط مشى عملى آنان در دستيابى به احكام شرعى و تكاليف الهى ، پيروى از اخبار و احاديث است ، نه روشهاى اجتهادى و اصولى .
در مقابل آنان ، فقهاى معتقد به خط مشى اجتهادى هستند كه با عنوان « اصولى » شناخته مىشوند .
تقابل اين دو گونه نگرش به سدههاى نخستين حيات فقه شيعه بازمىگردد . با پايان يافتن عصر حضور امامان عليهم السّلام و آغاز عصر غيبت صغرى در سال 260 ( ه . ق ) ، در چگونگى دستيابى به احكام شرعى ، دو نوع نگرش پديد آمد . يك نگرش - كه امتداد خط مشى عصر حضور بود و بيشتر ياران أئمّه بر آن بودند - بسنده كردن به احاديث و عدم تجاوز از آن در دستيابى به احكام شرعى بود . چهرههاى برجستهء اين نگرش در اين دوره عبارتند از :
محمد بن يعقوب كلينى ( م 328 يا 329 ه . ق ) ، على بن بابويه قمى ( م 328 ه . ق ) و محمد بن على بن بابويه قمى معروف به شيخ صدوق ( م 381 ه . ق ) كه در گردآورى كهنترين آثار و مجموعههاى فقهى ، حديثى ، نقش اساسى داشتند .
هامش
( 1 ) جواهر الكلام 2 / 77 و 99 .
1 مستند الشيعة 3 / 440 ؛ جواهر الكلام 5 / 200 و وسائل الشيعة 3 / 359 .