مفهوم نخست : از نشانههاى بلوغ ، احتلام است . « 1 » ادّعاى بلوغ با احتلام در سنّى كه احتمال بلوغ مىرود ، پذيرفته است . « 2 » احتلام سبب وجوب غسل بر مرد و زن است ( - - ) غسل جنابت ) . غسل در صورت حركت منى از جاى خود و عدم خروج واجب نيست . « 3 » ( - - ) جنابت )
مفهوم دوم : كسى كه در مسجد الحرام يا مسجد النّبى صلّى اللّه عليه و آله محتلم شده بايد براى خروج از مسجد تيمّم كند . گرچه برخى از فقها اين حكم را به مطلق خروج منى تعميم دادهاند . « 4 » كسى كه از احتلام در شب بيم دارد ، مىتواند نماز شب را پيش از نيمهشب بگزارد . « 5 »
آميزش قبل از غسل يا وضو ، براى محتلم كراهت دارد . « 6 » احتلام روزهدار در روز موجب بطلان روزه نيست . احتلام در شب ماه رمضان در صورت بيدار نشدن تا اذان صبح نيز همين حكم را دارد . « 7 » روزهدار مىتواند بخوابد ؛ هر چند بداند با خوابيدن محتلم مىشود . « 8 » ظاهر عبارت برخى قدما ، عدم وجوب غسل بر زن در صورت احتلام است . « 9 »
احتياط
احتياط : عمل موجب فراغ ذمّهء مكلّف از تكليف هنگام شك در فراغ . « 1 »
احتياط عبارت است از عمل به گونهاى كه موجب يقين به اداى تكليف واقعى شود .
احتياط از دو جنبهء فقهى و اصولى مورد بحث قرار گرفته است : جنبهء فقهى آن در باب اجتهاد و تقليد ، حدود و قصاص و جنبهء اصولى آن در بحث اصول عمليّه مطرح شده است كه جنبهء اخير در ذيل مدخل اصل احتياط مىآيد ( - - ) اصل احتياط ) .
قلمرو : قلمرو احتياط هم عبادات است و هم معاملات . احتياط در عبادات يا مستلزم تكرار عمل است مانند آن كه
هامش
( 1 ) جواهر الكلام 16 / 348 .
( 2 ) 35 / 117 - 119 .
( 3 ) 3 / 3 - 7 .
( 4 ) 56 - 58 .
( 5 ) العروة الوثقى 1 / 525 .
( 6 ) جواهر الكلام 29 / 57 .
( 7 ) العروة الوثقى 2 / 190 .
( 8 ) 179 .
( 9 ) المقنع / 42 .
1 مستمسك العروة 1 / 6 .