بر اجلح واجب است هنگام وضو آن مقدار از صورت را كه متعارف و معمولى غالب مردم است بشويد . « 1 »
اجماع
اجماع : اتّفاق نظر فقيهان بر حكم شرعى .
اجماع از منابع چهارگانهء استنباط احكام شرعى به شمار مىرود و در باب حجج و امارات اصول فقه از جهات گوناگون مورد بحث قرار گرفته است كه به چند محور مهمّ آن اشاره مىشود .
حجيّت : اجماع هر چند در رديف دلايل چهارگانه شمرده شده است ، ليكن دليل مستقلى نيست ؛ بلكه قول معصوم عليه السّلام حجّت است و اجماع در صورتى حجت است كه كاشف قطعى از قول معصوم باشد . از اين رو ، طرح آن در فقه در كنار كتاب و سنّت ، جنبهء صورى و ظاهرى دارد . در مقابل ، اهل سنّت از اجماع به عنوان دليلى مستقل ياد كرده و آن را حجّت دانستهاند ؛ هر چند مخالف قول معصوم عليه السّلام باشد . چنين اجماعى نزد شيعه ، مردود و باطل است .
راههاى كشف : از مباحث مهم در اجماع ، چگونگى كشف آن از قول معصوم عليه السّلام است . صاحبنظران اصولى راههايى براى كشف اجماع ذكر كردهاند كه به مهمترين آنها اشاره مىشود .
1 . لطف : مقتضاى لطف الهى به بندگانش هدايت آنان و جلوگيرى از افتادن در وادى گمراهى است . بنابراين چنانچه امّت يا فقيهان بر امر نادرستى اجتماع نمايند ، بر پيشواى معصوم عليه السّلام لازم است آنان را هر چند با القاى اختلاف نظر در ميانشان به حق رهنمون كند . از اين جهت ، اتّفاق نظر همهء فقها در يك حكم و عدم وجود مخالف ، نشانهء درستى و صحّت آن نزد شارع مقدّس است . از اين اجماع در فقه به « اجماع لطفى » ياد شده و ايدهء آن از شيخ طوسى است .
2 . حسّ : مراد از حسّ ، حصول علم به قول معصوم عليه السّلام در ميان قول
هامش
( 1 ) المعتبر 1 / 141 .