تقويت شخصيت ، چنان كه از نظر حقايقى كه بايد براى ساختن هويت شخصيت ، تحصيل شود ، حساس و مهم است . همچنين از نظر مدت زمان كار و نتيجه سازندهء هويت شخصيت خيلى حساس و بااهميت است . يعنى چنين نيست كه شما با يك رفتار عادلانه كه امروز انجام دادهايد ، نتيجهء تبلور هويت شخصيت را با عدالت ، در همين روز بدست بياوريد . و چنين نيست كه يك يا چند رفتار اخلاقى عالى و همچنين با بجا آوردن مقدارى دستورات خداوندى داراى يك شخصيت عالى و نيرومند بوده باشيد ، اگرچه همان كار ناچيز هم داراى اثر مخصوص به خود مىباشد . بلكه براى تبلور عدالت در هويت شخصيت و تقويت آن ، با دستورات خداوندى تكاپوى مداوم موردنياز است كه شخصيت معمولى تدريجا ضرورت و ارزش عدالت و اخلاق و عمل به دستورات خداوندى را دريابد .
البته انقلابات ناگهانى در دگرگون شدن شخصيت و به دست آوردن قدرت و عظمت را نمىتوان ناديده گرفت ، مانند انقلاب روحى حرّ بن يزيد رياحى و فضيل بن عياض و حكيم سنائى و مولوى ، اينگونه انقلابات سريع و فوق العاده مهم از يك قانون فوق تربيت سرچشمه مىگيرد كه مىتوان آن را از رازهاى بزرگ روح آدمى تلقى نمود .
يعنى اگرچه رگههايى از آمادگىهاى قبلى براى به وجود آمدن چنين انقلاباتى كه قطعا از جهشهاى غيرمعمولى برخوردار است ، در انسانهاى منقلب لازم است ، ولى اصل علت سرعت انقلاب و جهش ، با توضيحات معمولى روانشناسى امكانپذير نيست . و به همين جهت است كه روانشناسان معمولى پيرامون اين مساله و در هويت آن ، بحثى به ميان نمىآورند . مىتوان گفت : حادثهاى كه موجب چنين انقلابى سريع مىباشد ، مانند يك ضربهء خيلى شديد
دومين يادنامه علامه طباطبائى (فارسى) — صفحة 188
مساهمون: مؤسسه مطالعات و تحقيقات فرهنگى
ص١٨٨