برخى را كه قائل به عدم سهو پيامبر شدهاند و يا قائل شدهاند كه آنان از آن چه در گذشته رخ داده و در آينده اتفاق خواهد افتاد آگاهند و مواردى از اين قبيل را به غلو محكوم كردهاند .
علّامه مجلسى رحمه اللَّه در مورد سهو پيامبر ، به نظر مرحوم صدوق رحمه اللَّه اشاره مىكند . اين نظريّه از مثل مرحوم صدوق رحمه اللَّه افراطى است كه بر اثر عجز از درك برخى حقايق پديد آمده است .
گفتنى است كه ما در بحث عصمت « 1 » نظريهء مرحوم صدوق را نقد و بررسى كردهايم و گفتهايم كه اگر شيخ صدوق رحمه اللَّه قائل است كه نفى سهو از معصوم غلو است ، در واقع اين سهوى از خود شيخ صدوق رحمه اللَّه است . ما با كمال احترام ، تعظيم و تجليلى كه از ايشان داريم - و بايد هم داشته باشيم - بنابر تقليد نداريم ؛ چرا كه اعتقادات ما دائر مدار ادلّهء قطعى عقلى و نقلى است .
از اين رو علّامه مجلسى رحمه اللَّه با اين كه شأن شيخ صدوق رحمه اللَّه را بيش از ما مىداند و بيشتر از ما از مقام او آگاه است ، مىگويد : برخى راه افراط و زيادهروى پيمودهاند .
بنابراين ، اعتقاد ما اين است كه ائمّه عليهم السلام « يعلمون ما كان و ما يكون ؛ آنان به آن چه بوده و خواهد بود آگاهند » . اگر كسى اين عقيده را غلو بداند اشتباه كرده است ؛ بلكه مطلب بالاتر از اينها است ، چنان كه در روايتى آمده :
لا تقولوا فينا ربّاً وقولوا ما شئتم ولن تبلغوا ؛ « 2 »
ما را خدا قرار ندهيد و هر چه خواستيد بگوييد كه هرگز به مقام ما راه نخواهيد يافت .
هامش
( 1 ) . اين پژوهش در شمار سلسله پژوهشهاى اعتقادى است كه پس از تحقيق چاپ خواهد شد .
( 2 ) . بحار الانوار : 25 / 347 .