نيز در كتابى كه به جرح و تعديل رجال صحيح بخارى پرداخته است ، از ابوحاتم حكايت مىكند كه وى گفت : در ميان احاديث خالد بن مخلد احاديث منكرى وجود دارد كه ما آنها را نمىپذيريم ، ولى به طور كلى احاديثش [ مقبول است و ] نوشته مىشود . أزدى نيز درباره وى گويد : در ميان احاديثش برخى احاديث منكر وجود دارد ، با اين حال وى نزد ما از اهل صدق و راستى به شمار مىآيد . ساجى و عقيلى نيز او را در ميان راويان ضعيف ذكر كردهاند .
از اينجاست كه مىبينيم آنچه خالد بن مخلد روايت كرده بر اساس شيعه بودن وى است ، از اين رو به آن احتجاج نمىشود و چنانچه گفته شود : چگونه به حديث وى احتجاج نمىشود در حالى كه او از اساتيد بخارى است ؟ پس در پاسخ مىگويم كه :
مسلّم است كه وى احاديث منكرى دارد ، همان گونه كه امام احمد و غير او گفتهاند و امام بخارى نيز مىدانسته كه كداميك از احاديثش را بنويسد و كدام را ترك كند !
چنان كه مىبينيم ، ترجمهء خالد بن مخلّد سراسر توثيق است و هيچ نقطهء ضعفى در شخصيت و روايت وى جز اتهام به تشيّع وجود ندارد . اين حقيقتى است كه سالوس نيز بدان اقرار و اذعان دارد . اما روشن است كه همانطور كه بارها گفتهايم ، برپايهء مبانى رجالى اهل تسنن ، تشيع هرگز به وثاقت راوى ضرر نمىزند .
ابن حجر عسقلانى در مقدمهء فتح البارى فصلى را به دفاع از وثاقت رجال صحيح بخارى اختصاص داده است . وى دربارهء خالد بن مخلّد مىنويسد :
( خ م ت س ق ) خالد بن مخلّد القطواني الكوفي أبو الهيثم من كبار شيوخ البخاري ، روى عنه و روى عن واحد عنه . قال العجلي : ثقة فيه تشيع . وقال ابن سعد : كان متشيّعاً مفرّطاً . وقال صالح جزرة : ثقة إلا أنه كان متهماً بالغلو في التشيع . وقال أحمد بن حنبل : له مناكير .
جواهر الكلام في معرفة الإمامة والإمام (فارسى) — صفحة 125
مساهمون: السيد علي الحسيني الميلاني
ص١٢٥