سوّم : رياست در امور دين و دنيا ، به ابعاد وجودى امام اشاره دارد . چنان كه وجود رسول خدا صلى اللَّه عليه وآله ذو وجوه است ، جانشين ايشان هم بايد داراى ابعاد وجودى ايشان باشد از جمله : هدايت خلق ، وساطت فيض ، حفظ شريعت ، تعليم احكام ، بسط عدالت ، اجراى حدود ، اقامهء حكومت ، قضاوت ، تفسير قرآن و كلام رسول خدا صلى اللَّه عليه وآله و تمام امور مربوط به دين و دنيا بايد به امام مراجعه شود .
چهارم : از قيد « لشخص انسانى » يا « لشخص من الاشخاص » هم استفاده مىشود كه در زمان واحد وجود دو امام ممكن نيست . خليفه و جانشين بعد از رسول خدا صلى اللَّه عليه وآله بايد يك نفر باشد . اهل سنّت هم خلافت بيش از يك نفر را در زمان واحد جايز نمىدانند .
مسلم در اين باره از پيامبر اكرم نقل مىكند :
إذا بويع لخليفتين فاقتلوا الآخر منهما ؛ « 1 »
اگر در زمان واحد با دو خليفه بيعت شد يكى از آن دو را بكشيد .
پنجم : همچنين قيد « لشخص انسانى » گوياى آن است كه امام جانشين رسول خدا صلى اللَّه عليه وآله بايد انسان باشد ، پس فرشته ، جن ، خرد بشرى و . . . هيچ كدام نمىتوانند جانشين رسول خدا صلى اللَّه عليه وآله و پُر كنندهء خلأ باشند .
معناى لغوى امام و واژههاى مرتبط
معناى « امام »
امام از ريشه « أمّ ، يؤمّ ، امامة » گرفته شده و به معناى پيشوا و كسى است كه به او اقتدا مىشود . « 2 » امام جماعت كسى است كه مأمومين در ركوع و سجود به او اقتدا
هامش
( 1 ) . صحيح مسلم : 6 / 23 حديث 4905 .
( 2 ) . لسان العرب : 12 / 206 .