ذهبى با اين سخن قصد دارد اين مطالب را كه به بزرگان رجال حديث نسبت داده شده به گونهاى توجيه كند كه هم حرمت شيخين و هم حرمت صحاح سته حفظ شود ، بنابراين اذهان را از سب و شتم شيخين به سب و شتم معاويه و ياران وى منصرف مىكند .
اما براساس تحقيقات انجام شده ، عبيداللَّه بن موسى ، ابونعيم و عبدالرزاق [ بن همام ] صنعانى و همه علماى اين طبقه و بلكه همهء مشايخ كوفى ، عثمان را هم سبّ مىكردند . « 1 »
توجه به اين نكته ضرورى است ، كه سبّ عثمان در آن عصر به منزلهء سبّ شيخين بوده است . به دليل اختناق حاكم بر آن دوران كسى نمىتوانست به صورت علنى عليه شيخين سخنى بگويد و آن چه را در باطن دارد اظهار كند ؛ لذا شيعيان با سبّ عثمان در واقع ابوبكر و عمر را هم سبّ مىكردهاند ؛ زيرا خلافت عثمان فرع بر خلافت ابوبكر وعمر است و سبّ عثمان در حقيقت به ابوبكر و عمر باز مىگردد .
نكتهء ديگر اين كه با اندكى تأمل مىتوان پى برد ، حال عبيداللَّه بن موسى ، ابونعيم و ديگر مشايخ كوفه بدتر از حال ابوغسان نبوده است . چرا كه اگر اين دو و مشايخ كوفه علناً معاويه را سب مىكنند در مقابل ابوغسان حديثى نقل مىكند كه پذيرش محتواى آن به سبّ كسانى منجر مىشود كه با اميرالمؤمنين عليه السلام جنگيدند . سران جنگ عليه اميرالمؤمنين عليه السلام عبارتند از : معاويه ، عائشه ، طلحه و زبير .
يادآور مىشويم كه ابوغسان از پيامبر اكرم صلى اللَّه عليه وآله نقل مىكند كه نسبت به اميرالمؤمنين و اهل بيت عليهم السلام فرمود :
أنا حرب لمن حاربتم . « 2 »
هامش
( 1 ) . لسان الميزان : 3 / 432 ، ميزان الاعتدال : 2 / 588 .
( 2 ) . سير اعلام النبلاء : 10 / 432 .