انتظار مىكشد تا مال پيدا شود ولى اگر راضى نشود ، بر غاصب واجب است كه عوض آن را به مالك بدهد .
3 ) اگر عين غصبى تلف شود ، بر غاصب واجب است كه عوض آن را به مالك بدهد .
( مسأله 1930 ) اگر غاصب در زمين غصبى چيزى بكارد و يا ساختمانى بسازد ، بايد اجرت زمين را در مدتى كه زير كشت يا ساختمان قرار داشته ، به مالك بپردازد ، زراعت و ساختمان از آنِ خودش مىباشد . و مالك مىتواند به او دستور دهد كهزراعت را از ريشه در آورد ، يا ساختمان را تخريب نمايد ، اگرچه موجب ضرر و زيان باشد .
( مسأله 1931 ) در اثر تصرّف غاصب در زمين ، مثل كندن و شخم زدن ، اگر قيمت زمين تنزّل پيدا كند ، لازم است كه مابهالتّفاوت آن را به مالك پرداخت نمايد .
( مسأله 1932 ) در صورتى كه مال غصبى تلف شود ، بايد عوض آن را به مالك بدهد ، كه در اينجا دو صورت است :
1 - اگر مال غصبى « قيمى » باشد ، يعنى ويژگىهاى افراد آن از نظر قيمت و رغبت مشترى متفاوت باشد ، مانند حيوانات ، و قيمت آن در ايّام مختلف فرق كند ، و اين اختلاف قيمت به جهت وفور آن در زمانى و كمبود آن در زمان ديگر باشد ، بايدقيمت روز غصب را بپردازد ، ولى اگر به جهت نوسان ارزش پول باشد ، بايد ارزش روز غصب را منظور كند و پولى به او بدهد كه ارزش آن روز را داشته باشد .
2 - اگر مال غصبى « مثلى » باشد ، يعنى خصوصيات افراد صنف آن ، از جهت قيمت و رغبت مشترى يكى باشد ، مانند حبوبات ، بايد مثل آن را در صورت تلف بپردازد ، اگرچه تهيّه كردنش مستلزم آن باشد كه چندين برابر قيمتش را پرداختنمايد . و اگر تهيّه كردنش سخت باشد ، بايد قيمت روز پرداخت را به مالك بدهد .
( مسأله 1933 ) « قيمى » به چيزى گفته مىشود كه به هنگام قيمت گذارى قيمت را بر افراد آن تعيين مىكنند و مىگويند : اين اسب و اين لباس به اين قيمت
منتخب المسائل (فارسى) — صفحة 402
مساهمون: السيد محمد سعيد الحكيم
ص٤٠٢