است :
و المؤمن العائذات الطير يمسحها * ركبان مكة بين العيل و السلم
يعنى : سوگند به خدايى كه به پرندگان پناه جوى از حرم امان داد ، و حتى كاروانهايى كه به مكه روانه مىشوند تا از دست سودن بر آن از اين امنيت شادمان مىشوند ، قريش از تعقل اين عامل اساسى كه به سبب آن از امنيت و رفاه برخوردار بودند ، غافل ماندند و به همين سبب شكر خدا نگزاردند ، و به رسالت اسلام گردن ننهادند ، در صورتى كه اگر چنين مىكردند ايمنى و خير و بركت ايشان افزايش مىيافت .
«
أَ وَ لَمْ نُمَكِّنْ لَهُمْ حَرَماً آمِناً يُجْبى إِلَيْهِ ثَمَراتُ كُلِّ شَيْءٍ
- آيا حرم ايمنى را در تحت تصرف ايشان قرار نداديم كه ميوههاى هر چيز از هر جا به آن آورده مىشود ؟ » مهمترين نعمتها در نزد مردم مكه عبارت بود از : امنيتى كه از حرمت كعبه به وجود آمد ، و رفاه و آسايشى كه به سبب استيلاى مردم آن بر كارهاى بازرگانى فراهم مىشد ، و نيز به سبب سفرهاى زيارتى حاجيان به بيت الحرام كه در ضمن آن با خود خيرات سراسر زمين را به اين شهر مىآوردند ، در صورتى كه خود مكه در ميان كوههاى خشك و زمين بدون محصول قرار گرفته بود .
«
رِزْقاً مِنْ لَدُنَّا وَ لكِنَّ أَكْثَرَهُمْ لا يَعْلَمُونَ
- همچون روزى و رزقى از نزد ما ، ولى بيشترين ايشان ( چيزى در اين باره ) نمىدانند . » در جايى از اين تفسير از تفاوت ميان روزى و كسب سخن گفتيم و بيان كرديم كه ، رزق و روزى چيزى است كه خداوند همچون بخشش و عطيهاى به انسان عطا مىكند ، و چه بسا كه بدون سعى و كوششى به دست او مىرسد ، در صورتى كه كسب و درآمد عبارت از چيزى است كه خدا آن را پس از سعى و كوشش آدمى به او عنايت مىكند ، و آيه به بيان اين مطلب مىپردازد كه دو نعمت امنيت و آسايش زندگى مردم مكه كه هنوز هم ادامه دارد ، چيزى است كه مردم آن براى به دست آوردنش هيچ تلاشى نكردهاند ، بلكه خداوند متعال به آنان تفضل كرده است ، و