( مسألهء 3467 ) كسى كه در كفّارهء ترتيبى ، از آخرين كفّاره هم كه اطعام 60 فقير است عاجز باشد ، بايد 18 روز روزه بگيرد ، يعنى به جاى اطعام هر ده نفر سه روز روزه بگيرد . اگر از آن هم ناتوان باشد ، بايد به جاى آن استغفار كند و بهتر است به قدر امكان صدقه نيز بدهد .
( مسألهء 3468 ) در كفّارهء ظهار اگر از 18 روز روزه نيز ناتوان باشد ، استغفار كفايت نمى كند ، بلكه حكم كسى كه كفّاره نداده بر او ثابت ميماند .
( مسألهء 3469 ) كسى كه چندين كفّاره بر او واجب است ، اگر بر همهء آنها قادر نباشد ، به مقدارى كه قدرت دارد بايد انجام دهد ، و آن موجب نمى شود كه همهء آنها ساقط شود ، مگر در مورد كسى كه به هيچيك از آنها قادر نباشد .
( مسألهء 3470 ) كسى كه قدرت بر كفّاره نداشت و به جاى آن بدل آن را انجام داد ، از استغفار و امثال آن ، از گردنش ساقط مىشود ، پس اگر بعدها بر آن قدرت پيدا كند ، جبران آن بر او واجب نمى شود .
( مسألهء 3471 ) اگر كسى كفّاره بر گردنش هست و قدرت ندارد آن را انجام دهد ، اگر شخص متبرّعى پيدا شود و بخواهد از طرف او آنها را انجام دهد ، تا او زنده است فقط ميتواند كفّاره هاى مالى او را تبرعاً پرداخت نمايد ، از قبيل اطعام و آزاد كردن بنده . ولى نمى تواند از جانب او مثلًا روزه بگيرد ، ولى از جانب شخص مرده ميتواند هر وظيفهاى را كه بر عهدهاش بوده انجام دهد .
* * *
توضيح المسائل (عبادات ومعاملات) (فارسى) — صفحة 726
مساهمون: السيد محمد سعيد الحكيم
ص٧٢٦