احتمال ممكن باشد ، بايد آنگونه هزينه شود . و اگر قابل جمع نباشد ولى موارد احتمال محدود باشد ، بايد در ميان آنها قرعه كشى شود و اگر غير محدود باشد ، بايد در كارهاى خير هزينه شود .
( مسألهء 2680 ) در بخش اخير بنابر احتياط واجب ، مواردى كه احتمال داده مىشود كه محل صرف وقف بوده بايد بر ديگر امور خيريه مقدّم شود .
( مسألهء 2681 ) چيزى كه از نظر مردم وقف شناخته شده ، و هر نسلى با آن معاملهء وقف ميكنند و كسى هم مزاحمت ايجاد نمى كند ، براى اثبات وقف بودن آن كافى است .
( مسألهء 2682 ) براى اثبات وقف عام يا وقف خاص بودن چيزى هم همين رفتار مردم كافى است .
( مسألهء 2683 ) اماكن عمومى كه مردم به عنوان اينكه وقف عام است از آنها استفاده ميكنند و كسى هم براى آنها ايجاد مزاحمت نمى كند ، و به كيفيت استفاده از آن اعتراض نمى كند ، براى اثبات وقف عام بودنش كافى است و به جستجوى دليل ديگرى از بيّنه و اقرار و امثال آنها نيازى نيست . و تا هنگامى كه قراين ديگرى بر خلاف آن يافت نشود ، به ظاهر همين تصرّف مردم اعتماد و استناد مىشود .
( مسألهء 2684 ) اگر در مورد شامل بودن وقف ، بر فرد خاصّ ، يا بر مورد خاصّى شك كنيم ، بنا را بر عدم ميگذاريم و موقوفه را در آن مورد هزينه نمى كنيم ، بلكه به موارد يقينى اختصاص ميدهيم . يا به مواردى كه از ظاهر عبارت واقف استفاده مىشود ، و يا به مواردى كه متوليّان پيشين در آن صرف ميكردند ، بسنده مىشود .
* * *
توضيح المسائل (عبادات ومعاملات) (فارسى) — صفحة 560
مساهمون: السيد محمد سعيد الحكيم
ص٥٦٠