6 - خيار رؤيت
( مسألهء 1821 ) به طورى كه در مسأله 1768 گفتيم ، در صورتى كه مقدار جنس و قيمت آن مشخص باشد ، ديدن آنها شرط نيست ، و در مورد ويژگيهايى چون رنگ ، طعم ، مرغوبيّت و غيره ، كه در قيمت جنس و رغبت اشخاص اثر دارد ، و آگاهى از آنها بدون ديدن ممكن نباشد ، باز هم بدون رؤيت معامله صحيح است ، جز اين كه براى كسى كه كالا را نديده « خيار رؤيت » هست . همچنين است - بنابر احتياط واجب - در مورد قيمت اگر شخصى باشد .
( مسألهء 1822 ) امّا در مورد آن سلسله از ويژگيها كه با ديدن معلوم نمى شود ، آگاهى بر آنها در صحّت معامله شرط نيست ، و اگر بعد معلوم شود كه جنس مورد نظر فاقد آن خصوصيّات بوده ، موجب خيار نمى شود ، مگر در دو مورد :
1 ) فقدان آن خصوصيّات عيب محسوب شود ، كه در اين صورت
« خيار عيب » ثابت مىشود .
2 ) لزوم آن خصوصيّات در ضمن عقد شرط شده باشد ، كه در اين صورت « خيار تخلّف شرط » ثابت مىشود .
در مورد اين دو خيار بحث خواهيم كرد .
7 - خيار عيب
( مسألهء 1823 ) اگر انسان چيزى را بخرد و سپس معلوم شود كه معيوب بوده و به هنگام معامله از معيوب بودن آن مطلع نبوده ، در اينجا حق فسخ دارد . يعنى ميتواند معامله را به هم بزند و يا به قيمت توافق شده قبول كند .
( مسألهء 1824 ) در صورت معيوب در آمدن كالا ، اگر مشترى نخواهد اصل معامله را فسخ كند ، حق مطالبهء تفاوت قيمت را ندارد ، مگر در چند مورد :
1 ) جنس تلف و يا گم شود و يا به هر جهت برگردانيدن آن ممكن نباشد .
توضيح المسائل (عبادات ومعاملات) (فارسى) — صفحة 374
مساهمون: السيد محمد سعيد الحكيم
ص٣٧٤