تخلّفى حاصل شود ، چنين معاملهاى از اساس باطل مىباشد .
( مسألهء 1835 ) اگر علاوه بر اصل عنوان ، ويژگيهاى ديگرى مورد نظر طرفين معامله باشد و معامله بر آن مبتنى باشد ، اگر آن خصوصيّت در جنس يا بهاى آن نباشد ، « خيار تخلّف وصف » ثابت مىشود .
( مسألهء 1836 ) خصوصيّات ديگرى كه معامله بر آنها مبتنى نباشد ، آيا فقدان آنها موجب خيار مىشود يا نه ؟ محلّ اشكال است .
( مسألهء 1837 ) ويژگيهايى كه فقدان آنها موجب خيار مىشود ، لازم نيست به صراحت در معامله مطرح شده باشد ، بلكه بر اساس يك سلسله قرينه هاى داخلى يا خارجى - از خصوصيات جنس يا بازار - به طور ضمنى برداشت شود ، كافى است .
( مسألهء 1838 ) فروشنده اگر بر سبزيجات آب بپاشد كه تازه جلوه كند ، يا جنس خوب را قسمت بالاى صندوق بچيند و جنس نامرغوب را زير آن مخفى نمايد ، بر اساس معيارى كه در مسأله قبل گفته شد ، در اين موارد و ديگر موارد غَشّ و تدليس ، مشترى اختيار فسخ دارد .
9 - خيار تبعّض صفقه
( مسألهء 1839 ) اگر پس از انجام معامله قسمتى از اجناس فروخته شده ، غير قابل فروش در آيد ، مثل اينكه معلوم شود برخى از آنها وقفى بوده ، يا برخى از افراد بردهها ، آزاد بوده ، يا برخى از ظرفهاى سركه ، مشروب بوده ، در اينجا « خيار تبعّض صفقه » هست ، يعنى هر يك از فروشنده و خريدار مىتوانند به جهت عدم امكان يكپارچه شدن معامله ، آن را فسخ كنند و مىتوانند در محدودهء اجناس قابل فروش ، و در برابر قيمت متناسب ، آن را امضا كنند .
توضيح المسائل (عبادات ومعاملات) (فارسى) — صفحة 377
مساهمون: السيد محمد سعيد الحكيم
ص٣٧٧