كانوا لا يتبايعون إلّا على أنّها تبر و كان المثقال عندهم معروف الوزن وزنه اثنان و عشرون قيراطاً إلّا كسراً و وزن العشرة دراهم سبعة مثاقيل ، فكان الرطل اثنتي عشرة أوقية و كل أوقية أربعين درهماً فأقرّ رسول الله ( ص ) ذلك و أقرّه أبو بكر و عمر و عثمان و على ( ع ) ، فكان معاوية فأقرّ ذلك على حاله .
و روى أيضا عن عبد الرحمن بن سابط الجمحى ، قال : كانت لقريش أوزان في الجاهلية فدخل الإسلام فأقرّت على ما كانت عليه ؛ كانت قريش تزن الفضّة به وزن تسمّيه درهماً و تزن الذهب به وزن تسمّيه ديناراً فكلّ عشرة من أوزان الدراهم سبعة أوزان الدنانير . و كان لهم وزن الشعيرة و هو واحد من الستين من وزن الدرهم . و كانت لهم الأوقية و وزن الأوقية أربعين درهماً . و النش وزن عشرين درهماً . و كانت لهم النواة و هي وزن خمسة دراهم . فكانوا يتبايعون بالتبر على هذه الأوزان ، فلمّا قدم النبي ( ص ) مكّة أقرّهم على ذلك . » « 1 »
در روزگار جاهليت ، دينارهاى هرقل به مكه آورده مىشد و همچنين درهمهاى بغلى ايران ، ولى آنان با اين پولها به عنوان طلاى بىسكّه دادوستد مىكردند . وزن مثقال نزد آنان شناخته شده بود ؛ هر مثقال اندكى كمتر از بيست و دو قيراط بود و وزن ده درهم نيز هفت مثقال . بدينسان ، هر رطل دوازده اوقيه و هر اوقيه چهل درهم بود . پيامبر ( ص ) اين را تأييد فرمود و پس از او أبو بكر ، عمر ، عثمان و امير المؤمنين ، عليه السلام ، نيز چنين كردند . سپس معاويه نيز پس از روى كار آمدن آن را تأييد كرد .
از عبد الرحمن بن سابط جمحى نيز چنين نقل شده كه قريش در روزگار جاهليت وزنهايى داشتند كه اسلام نيز آن را تأييد كرد . آنان نقره را با وزنهاى كه درهم نام مىدادند و طلا را با دينار مىكشيدند ، بنابراين هر ده وزنه از وزنههاى نقره با هفت وزنه از وزنههاى طلا برابر بود . وزنهء ديگر آنان وزن جو بود كه يك شصتم وزن درهم است . وزنهء ديگر اوقيه بود كه برابر با چهل درهم بود . ديگرى نش بود كه به اندازهء بيست درهم است . هسته نيز وزنهء ديگر ايشان بود و برابر با پنج درهم . آنان طلاى بىسكه ( تبر ) را با اين وزنهها در دادوستد داشتند و پيامبر نيز ، پس از بازگشت به مكه همين شيوه را تأييد فرمود .
گفته مىشود روايات درهم و دينار را در ديه بايد به معناى طلا و نقره به وزن آن دو گرفت ، هر چند داراى سكه نباشند ، بويژه اگر بدانيم كه اين اندازهها در زمان پيامبر ( ص )
هامش
( 1 ) فتوح البلدان ، بلاذرى / 452 ، چاپ مصر ، 1959 م .