خدا بيشتر دلالت مىكند ، هرچند همه امور از او است .
خلاصهء مفهوم « بداء » همان مفهومى است كه از اين آيه قرآن كه در ضمن آن خداى متعال عقيدهء باطل يهود را ردّ مىفرمايد ، به خوبى استفاده مىشود :
« وَقالَتِ الْيَهُودُ يَدُ اللَّهِ مَغْلُولَةٌ غُلَّتْ أَيْدِيهِمْ وَلُعِنُوا بِما قالُوا بَلْ يَدَاهُ مَبْسُوطَتانِ يُنفِقُ كَيْفَ يَشَآءُ . . . » ؛ « 1 » [ « و يهود گفتند : « دست خدا - با زنجير - بسته است » . دستهايشان بسته باد ! و به خاطر اين سخن ، از رحمت - الهى - دور شوند ! بلكه هر دو دستِ - قدرت - او ، گشاده است ، هرگونه بخواهد مىبخشد ! » . ]
پس « بداء » به معناى صحيح آن ، نفى اين اعتقاد نادرست يهود است كه مىگويند : دست خدا از تصرف در امور بسته است ، به عبارت ديگر « بداء » معنايش باز بودن دست خدا و محدود نبودن قدرت مطلق اوست ، بدون اينكه اين امر با علم مطلق او منافات داشته باشد .
يا به تعبير ديگر ، حقيقت « بداء » به معناى صحيح آن به گونهاى كه هم با علم مطلق خدا هماهنگى داشته باشد ، هم با منزّه بودن ذات بارى از هرگونه جهل مطابقت نمايد ، و هم موافق با نظر نادرست يهود و ساير منكران مسأله « بداء » كه قدرت حقّ را محدود مىدانند ، نباشد ، بايد به اين نحو توصيف شود كه بر طبق مقدّرات الهى ، اشياء هر يك داراى آثار خاصى مىباشند كه كارها بر طبق آن آثار ، به مقتضاى قضاى الهى وجود پيدا مىكنند .
هامش
( 1 ) . سورهء مائده ، آيه 64 .