ندانست جواب گويد .
پس اگر علم « ما كان و ما يكون » داشت ، جواب مىداد ، پس اين جمله ضدّ قرآن است .
جواب :
اين جمله ، در روايات بسيار ، به همين لفظ يا مانند آن وارد شده و مىتوان نسبت به صدور آن دعواى تواتر اجمالى نمود ، پس صدور اين متن و دلالت آن بر اينكه پيغمبر و ائمه عليهم السلام داراى علم « ما كان و ما يكون » مىباشند ، قابل انكار نمىباشد و وجود آن در دعاى ندبه ، سبب ضعف آن نمىگردد .
در كتاب كافى و وافى بابى است به اين عنوان :
« باب انّ الائمة عليهم السلام يعلمون علم ما كان و ما يكون ، و انّه لا يخفى عليهم الشىء صلوات اللَّه عليهم » ؛
« باب اينكه امامان عليهم السلام مىدانند علم آنچه بوده و آنچه خواهد بود و اينكه پنهان نمىگردد از ايشان چيزى ، درود خدا بر ايشان » .
علاوه بر ابواب ديگر و روايات زياد ، ساير كتب حديث نيز همه عنوان اين باب را تأييد مىكنند .
و اگرچه مسألهء علم پيغمبر و امام ، از مباحث مهم و پيچيده است ، ولى اهل فن و كسانى كه آشنا به علوم اهل بيت ، و حديث شناس مىباشند ، اطراف و جوانب آن را روشن ساخته و در كتب حديث و همچنين كتابهايى كه بالخصوص در علم امام و حدود آن تأليف شده « 1 » توهم تنافى بين روايات و ظواهر بعضى از آيات قرآن رفع
هامش
( 1 ) . مانند كتاب « معارف السلمانى بمراتب الخلفاء الرحمانى » كه نسخهء چاپى آن در كتابخانهجامع مرحوم آيت اللَّه العظمى آقاى بروجردى قدس سره در قم موجود است ، و كتاب « علم الامام » كه ترجمهء آن نيز با مقدمه ارزندهاى از علّامه قاضى طباطبايى طبع شده است .