و خداى تعالى مىفرمايد :
« وَلا تَحْسَبَنَّ الَّذِينَ قُتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ أَمْواتاً بَلْ أَحْيآءٌ عِندَ رَبّهِمْ يُرْزَقُونَ » ؛ « 1 »
« كسانى را كه در راه خدا كشته شدند ، مرده مپنداريد ؛ بلكه زنده به حيات ابدى شده و نزد خدا متنعّم هستند » .
پس اطلاق روح و اراده اين اجسام مكرّمه مانعى ندارد ، و مؤيد اين وجه است فقره زيارت جابر كه : « المُنِيخَةُ بِقَبْرِ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ » گفته است . بنابراين مراد از رحل و فنا ، همان قبر و حائر است كه شيخ مفيد رضى الله عنه در كتاب ارشاد مىفرمايد : ما شك نداريم كه اصحاب آن جناب از حائر بيرون نيستند ، اگرچه خصوصيات قبور آنها را ندانيم ، و قبر حضرت عباس عليه السلام اگرچه دور است ؛ ولى داخل در فِنا و رحل سيّد الشهداء است . و شايد مراد ، همان حلول جسمانى در ايام حيات باشد كه در رحل آن حضرت نازل شدند و به ساحت او بار انداختند ، و اين معنا با ظاهر رحل و فنا انسب و اقرب است و عبارت زيارت اقبال ، شاهد اين احتمال مىشود . « 2 » و حاصل و خلاصه جواب اين است كه : اين جمله طبق نسخههاى صحيح خطى « وَعَرَجْتَ بِهِ » است و امّا نسخه « بِرُوحِهِ » هم غير ثابت و بلكه به فرمايش محدّث نورى تحريف شده است ، و هم با اين بيانات دقيق ادبى صاحب " شفاء الصدور " ، هيچ شبههاى باقى نمىماند كه مراد از روح در اين جمله ، جسم با روح است و با ادلّهء معراج جسمانى كاملًا قابل جمع و سازگار است و به هر حال ، از اين راه خللى به صحّت دعا وارد نمىشود .
هامش
( 1 ) . سوره آلعمران ، آيه 169 .
( 2 ) . شفاء الصدور ، ص 109 .