فرمايش او ، همچنين سيّد بن طاووس و شيخ محمّد بن المشهدى و محمّد بن على بن ابى قره و بزوفرى استفاده مىشود كه ائمّه آن را مىخواندهاند يا امام زمان - عجل اللَّه تعالى فرجه - خودشان براى خود آن را خواندهاند .
از فرمايش اين بزرگان ، بيش از اين استفاده نمىشود كه دستورالعمل است براى مؤمنانى كه در عصر غيبت زندگى مىكنند ، اين دعا را در اعياد اربعه بخوانند .
اين چه ربطى دارد به اينكه ائمه هدى عليهم السلام هم اين دعا را مىخوانده يا نمىخواندهاند ؟
ثانياً : مخاطب قرار دادن كسى كه هنوز به دنيا نيامده و معلوم است كه به دنيا مىآيد و نور و حقيقت وجود او آفريده شده ، اگرچه هنوز به اين بدن عنصرى تعلق نيافته ؛ ولى از كسانى كه با آن عوالم ارتباط دارند ، چه مانعى دارد ؟ مگر نه برحسب قرآن مجيد در سوره اعراف ( آيات 26 و 27 و 31 و 35 ) خداوند به بنى آدم در حالى كه هنوز وجود پيدا نكرده بودند ، خطاب فرموده است ، « 1 » يا اگر بعضى وجود داشتند ، اين خطابات كه عامّ است ؛ مثل : " يا بنى آدم ! " شامل همه معدومين و موجودين است .
ثالثاً : اين دعا ، دعاى ندبه است و در مقام ندبه ، مجازاً اينگونه خطابات به جا و موافق با ذوق است . گوينده خود را مانند يكى از كسانى كه در دوره غيبت زندگى مىكنند و در آتش فِراق و هجران ولى عصر عليه السلام مىسوزند و از ستمگران ، ستم و جفا مىبينند ، فرض مىكند و اين خطابات را مىنمايد و براى آن دوران و آن روزگار و آن سختىها و امتحانات كه جلو مىآيد ، ندبه مىكند ، نه اينكه واقعاً
هامش
( 1 ) . رجوع شود به تفسير مجمع البيان ، ج 4 ، ص 409 و 412 و 415 ؛ تفسير تبيان ، م 4 ، ص 407 - 409 - 415 - 421 .