روشنتر و معروفتر از هر چيز است ، چنانكه از منصور بن حازم نقل شده است كه گفت :
« إِنَّ اللَّهَ جَلَّ جَلالُهُ أَجَلُّ وَأَعَزُّ وَأَكْرَمُ مِنْ أَنْ يُعْرَفَ بِخَلْقِهِ ؛ بَلِ الْعِبادُ يُعْرَفُونَ بِاللَّهِ » ؛ « 1 »
« همانا خداوند متعال بزرگوارتر و عزيزتر و گرامىتر از آن است كه با مخلوقاتش شناخته شود ؛ بلكه بندگانش به وسيله او شناخته مىشوند » .
و چنانكه در دعاى عرفه ، حضرت سيّد الشهداء ، امام حسين عليه السلام به درگاه خداوند عرضه مىدارد :
« أَ يَكُونُ لِغَيْرِكَ مِنَ الظُّهُورِ ما لَيْسَ لَكَ حَتّى يَكُونَ هُوَ الْمُظْهِرُ لَكَ مَتى غِبْتَ حَتّى تَحْتاجُ إِلى دَلِيلٍ يَدُلُّ عَلَيْكَ وَمَتى بَعُدْتَ حَتّى تَكُونَ الْآثارُ هِيَ الَّتِي تُوصِلُ إِلَيْكَ ؟ ! » ؛
« آيا چيز ديگر مىتواند ظاهرتر از خود تو باشد تا او وسيله ظاهر نمودن تو گردد ، كى پنهان هستى تا نيازمند برهان باشى كه بر تو دلالت كند و كى دورى تا به وسيله آثار بر تو برسند ؟ ! » .
به نور شمع كسى خورشيد تابان * كند پيدا كسى اندر بيابان
برم من از مؤثر پى به آثار * به ظاهر گرچه برعكس است اين كار
ظهور جملهء اشيا به نور است * چگونه نور از آنها در ظهور است
اگر برهان لمّى جلوه گر شد * نبايد بهر انّى خون جگر شد
تصوّر را در اينجا چون گذر نيست * به جز لفظ انّى و لمّى ديگر چيست « 2 »
هامش
( 1 ) . كافى ، ج 1 ، ص 86 .
( 2 ) . از گنج دانش مرحوم پدرم آيت اللَّه آقاى آخوند ملا محمّد جواد صافى عليه رحمة اللَّه و رضوانه .