و شايد همين باشد معناى حديث شريفى كه از حضرت صادق عليه السلام روايت شده است كه اميرالمؤمنين على عليه السلام فرمود :
« اعْرِفُوا اللَّهَ بِاللَّهِ وَالرَّسُولَ بِالرّسالَةِ وَأُولِي الْأَمْرِ بِالْأَمْرِ بِالْمَعْرُوفِ وَالْعَدْلِ وَالْإِحْسانِ » . « 1 »
در معناى اين حديث شريف چند احتمال است كه به طور اجمال به آنها اشاره مىشود :
اوّل اينكه : خدا را بشناسيد به خدايى و صفات جلال و جمال و شؤون او يعنى او را چنانكه هست و به صفات ثبوتيه و سلبيهاى كه دارا است بشناسيد ( يعنى بايد چنين معرفتى تحصيل نمود ) و پيغمبر را نيز به شأن رسالت و مقام پيغمبرى بشناسيد كه رسول خدا و فرستاده خدا است و رابط بين خالق و مخلوق و واسطه بين خدا و بندگان او است . و اولى الامر را به اينكه امر به معروف مىنمايند و به عدل و احسان عمل مىكنند بشناسيد كه اگر از خدا و پيغمبر و اولى الامر از شما سؤال شد پاسخ دهيد كه خدا ، خدايى و صاحب اختيارى و پادشاهى و مالكيت همه را دارد و همه به او نيازمند ، و او از همه بىنياز و جامع جميع صفات كمال و منزه از تمام نواقص است و پيغمبر ( حضرت محمّد بن عبداللَّه صلى الله عليه و آله ) از سوى خدا رسالت دارد و آورندهء پيام و رسانندهء وحى خدا است . و دوازده امام و اولى الامر ، بزرگوارانى هستند كه امر به معروف و عدل و احسان مىنمايند .
بنابراين احتمال ، بر اهل فن و تفطّن ، علّت اينكه « رسول » به لفظ مفرد و « اولى الامر » به لفظ جمع آورده شده و لطف عبارت حديث معلوم مىشود .
احتمال دوم اين است كه : خدا را به خودش و به ذات خودش بشناسيد كه او
هامش
( 1 ) . كافى ، ج 1 ، ص 66 ، باب « انه لا يعرف الّا به » .